Nguyên nhân sùi mào gà và dấu hiệu nhận biết, cách chẩn đoán

Sùi mào gà là bệnh lây truyền qua đường tình dục do virus HPV gây ra, có thể xuất hiện ở cơ quan sinh dục, hậu môn và một số vùng da, niêm mạc khác. Bệnh thường biểu hiện bằng các nốt sùi nhỏ, mềm, có thể mọc riêng lẻ hoặc liên kết thành từng mảng. Nhiều trường hợp không có triệu chứng rõ ràng nên dễ bỏ qua hoặc nhầm lẫn với tổn thương da khác. Việc nhận biết nguyên nhân, dấu hiệu và thăm khám sớm giúp kiểm soát bệnh, hạn chế lây nhiễm và biến chứng.

1. Sùi mào gà là bệnh gì?

Sùi mào gà (Genital warts) hay còn gọi là bệnh mồng gà, mụn cóc sinh dục là một trong các bệnh lý nam khoa lây truyền qua đường tình dục phổ biến nhất. Bệnh là những nốt sùi mềm xuất hiện ở bộ phận sinh dục thường mọc đơn lẻ hoặc dày đặc lên như dạng cây súp lơ, mào gà gây ngứa ngáy, khó chịu và đau cho người bệnh. Sùi mào gà có thể bị cả nam và nữ nhất là đối tượng có lối sinh hoạt tình dục không lành mạnh, nhiều bạn tình. 

Sùi mào gà là bệnh lây truyền qua đường tình dục do virus HPV gây ra, thường xuất hiện các tổn thương dạng nốt sùi ở vùng sinh dục

2. Nguyên nhân sùi mào gà là gì

Khoảng 90% bệnh nhận mắc bệnh sùi mào gà là do virus HPV nguy cơ thấp loại 6 và 11 gây ra. 

Ngoài ra còn các nguyên nhân như sau:

• Quan hệ tình dục không an toàn qua đường âm đạo, miệng, hậu môn,..(Quan hệ với nhiều người, dùng các vật thể lạ đưa vào bộ phận sinh dục, không chung thủy với bạn tình).
• Hệ thống miễn dịch bị suy yếu ví dụ như mắc HIV hoặc dùng thuốc chống thải ghép.
• Tiếp xúc trực tiếp với virus sùi mào gà thông qua quan hệ tình dục hoặc các vùng da có mụn cóc của người nhiễm bệnh.
• Dùng chung vật dụng cá nhân có thể mang dịch mủ của người mắc sùi mào gà (Đồ chơi tình dục, bàn chải đánh răng, dao cạo râu, quần áo hay đồ vệ sinh cá nhân).
• Sùi mào gà có thể lây từ mẹ sang con khi sinh nở nhưng không phổ biến.

Quan hệ tình dục không an toàn là một trong những con đường phổ biến làm lây truyền virus HPV gây sùi mào gà

3. Dấu hiệu nhận biết sớm sùi mào gà

Sùi mào gà có thể không biểu hiện ngay sau khi nhiễm HPV. Trong thời gian ủ bệnh sùi mào gà, một số người không xuất hiện triệu chứng rõ ràng, trong khi những trường hợp khác có thể nhận thấy các tổn thương tại vùng sinh dục, hậu môn hoặc miệng, họng. Các nốt sùi cũng có thể xuất hiện sau nhiều tháng, thậm chí lâu hơn kể từ thời điểm nhiễm virus nên không phải lúc nào cũng xác định được chính xác thời điểm lây nhiễm. 

Khi bệnh biểu hiện ra ngoài, dấu hiệu dễ nhận thấy nhất là các nốt sùi hoặc u nhú nhỏ mọc trên da, có màu hồng, màu da hoặc hơi xám, hình dạng có thể nổi gồ lên hoặc khá phẳng. Ban đầu, tổn thương thường chỉ là một vài nốt nhỏ mọc riêng lẻ, nhưng nếu không được phát hiện và xử lý sớm, chúng có xu hướng tăng dần số lượng rồi liên kết lại với nhau, tạo thành từng mảng có hình dạng đặc trưng giống mào gà hoặc súp lơ. Bề mặt các nốt sùi thường mềm, không đồng đều, đôi khi có cuống hoặc chân bám khá rộng.

Ngoài đặc điểm hình thái, người bệnh cũng có thể cảm nhận được một số khó chịu đi kèm như ngứa ngáy, vướng víu tại vùng da tổn thương. Trong trường hợp nốt sùi phát triển lớn hoặc bị cọ xát trong lúc quan hệ, tình trạng chảy máu hoặc đau cũng có thể xảy ra. Đáng lưu ý, tổn thương không chỉ giới hạn ở vùng sinh dục mà còn có thể xuất hiện ở hậu môn, miệng hoặc họng, tùy thuộc vào vị trí cơ thể đã từng tiếp xúc với nguồn lây nhiễm HPV.

Lưu ý: Những nốt u nhú hoặc tổn thương ở vùng sinh dục không phải lúc nào cũng là sùi mào gà. Một số bệnh da liễu hoặc bệnh lây truyền qua đường tình dục khác có thể có biểu hiện tương tự. Do đó, người bệnh không nên tự chẩn đoán hoặc tự xử lý tổn thương.

Sùi mào gà thường biểu hiện bằng các nốt nhỏ, mềm, màu da hoặc hồng, có thể phát triển thành cụm sùi giống mào gà

4. Cách chẩn đoán sùi mào gà

Chẩn đoán sùi mào gà chủ yếu dựa trên khám lâm sàng và đặc điểm của tổn thương. Bác sĩ sẽ kiểm tra vị trí, số lượng, kích thước, màu sắc và hình dạng các nốt bất thường để định hướng chẩn đoán.

Tùy biểu hiện cụ thể, bác sĩ chuyên khoa có thể chỉ định thêm các phương pháp hỗ trợ như:

• Khám và đánh giá tổn thương trực tiếp
• Kiểm tra tổn thương ở nữ giới
• Sinh thiết khi tổn thương bất thường
• Trong một số trường hợp, đặc biệt khi tổn thương không điển hình, chẩn đoán chưa rõ ràng, tổn thương chảy máu, loét hoặc không đáp ứng với điều trị, bác sĩ có thể chỉ định sinh thiết để kiểm tra mô bệnh học.
• Xét nghiệm các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác

Người được chẩn đoán sùi mào gà có thể được bác sĩ tư vấn kiểm tra thêm các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác tùy yếu tố nguy cơ. Đây là bước quan trọng nhằm đánh giá sức khỏe tình dục toàn diện thay vì chỉ tập trung vào tổn thương HPV.

Lưu ý: Không phải trường hợp nghi ngờ sùi mào gà nào cũng cần xét nghiệm HPV. Việc lựa chọn xét nghiệm phụ thuộc vào giới tính, vị trí tổn thương, độ tuổi, triệu chứng và mục đích đánh giá của bác sĩ.

5. Phương pháp điều trị sùi mào gà

Điều trị sùi mào gà chủ yếu nhằm loại bỏ tổn thương, giảm triệu chứng và hạn chế ảnh hưởng đến sinh hoạt, chứ không có phương pháp điều trị giúp loại bỏ hoàn toàn HPV khỏi cơ thể ngay lập tức. Các tổn thương có thể tái phát sau điều trị, đặc biệt trong thời gian đầu. Tùy vị trí, kích thước, số lượng tổn thương và tình trạng sức khỏe, bác sĩ có thể lựa chọn một hoặc kết hợp các hướng điều trị sau:

5.1 Điều trị tại chỗ theo chỉ định 

Một số trường hợp có thể được chỉ định phương pháp điều trị tại chỗ nhằm làm tổn thương thoái triển. Việc lựa chọn phương pháp phụ thuộc vào vị trí và mức độ tổn thương.Người bệnh không nên tự mua hoặc sử dụng các sản phẩm trị mụn cóc thông thường cho vùng sinh dục, bởi thuốc không được thiết kế cho vùng da, niêm mạc nhạy cảm này và có thể gây kích ứng hoặc tổn thương.

5.2 Phương pháp loại bỏ tổn thương

Với những trường hợp tổn thương lớn, lan rộng hoặc cần loại bỏ nhanh, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp như:

• Áp lạnh.
• Đốt điện.
• Loại bỏ tổn thương bằng thủ thuật.
• Điều trị bằng laser.
• Một số phương pháp phá hủy tổn thương khác tùy vị trí và tình trạng bệnh.

Không có một phương pháp duy nhất phù hợp với tất cả người bệnh. Việc lựa chọn cần dựa trên kích thước, số lượng, vị trí tổn thương, khả năng đáp ứng, tác dụng phụ và tình trạng sức khỏe của từng người.

Điều trị có thể sử dụng các phương pháp loại bỏ tổn thương phù hợp, tùy vị trí, kích thước và tình trạng bệnh

5.3 Theo dõi sau điều trị

Ngay cả khi nốt sùi đã được loại bỏ, người bệnh vẫn cần theo dõi vì tổn thương có thể tái phát. Điều trị giúp kiểm soát nốt sùi nhưng không đồng nghĩa HPV đã được loại bỏ hoàn toàn khỏi cơ thể. Do đó, người bệnh nên tái khám theo lịch hẹn và không tự ý ngừng hoặc thay đổi phương pháp điều trị.

6. Cách phòng ngừa sùi mào gà

Không có biện pháp nào giúp phòng ngừa sùi mào gà tuyệt đối, nhưng một số cách có thể giảm nguy cơ nhiễm HPV và lây truyền virus.

• Tiêm vắc xin HPV là một trong những biện pháp chủ động giúp phòng ngừa các type HPV gây bệnh. Vắc xin có hiệu quả phòng ngừa tốt nhất khi được tiêm trước khi phơi nhiễm với virus và không có tác dụng điều trị nhiễm HPV hoặc nốt sùi đã xuất hiện.
• Sử dụng bao cao su đúng cách khi quan hệ.
• Hạn chế số lượng bạn tình và tránh quan hệ với người đang có tổn thương nghi ngờ.
• Không quan hệ tình dục khi đang có tổn thương sùi mào gà cho đến khi được bác sĩ đánh giá và tư vấn.
• Trao đổi với bạn tình nếu được chẩn đoán mắc sùi mào gà.
• Không dùng chung vật dụng liên quan đến quan hệ tình dục
• Chủ động thăm khám khi có dấu hiệu bất thường
• Nếu xuất hiện nốt u nhú, nốt sùi, tổn thương bất thường ở vùng sinh dục, hậu môn hoặc miệng, người bệnh nên đi khám để được đánh giá chính xác. Việc phát hiện sớm giúp hạn chế tổn thương lan rộng và giảm nguy cơ lây truyền cho bạn tình.

Lưu ý: 

• Bao cao su có thể làm giảm nguy cơ lây truyền HPV nhưng không bảo vệ hoàn toàn, vì virus có thể hiện diện ở những vùng da không được bao cao su che phủ.
• Đặc biệt không dùng chung đồ chơi tình dục và nên vệ sinh đúng cách sau mỗi lần sử dụng. Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng tiếp xúc tình dục và da-niêm mạc trực tiếp mới là đường lây truyền sùi mào gà quan trọng, không nên khiến người đọc hiểu rằng sùi mào gà thường xuyên lây qua quần áo, khăn hay các vật dụng sinh hoạt thông thường.

Sùi mào gà cần được thăm khám và chẩn đoán chính xác để xác định tình trạng tổn thương, mức độ bệnh và hướng xử trí phù hợp. Nếu nhận thấy dấu hiệu bất thường hoặc nghi ngờ nhiễm HPV, người bệnh nên chủ động kiểm tra thay vì tự điều trị tại nhà. Bệnh viện STO Phương Đông cung cấp dịch vụ thăm khám, tư vấn và chẩn đoán các bệnh lý nam khoa, phụ khoa và bệnh lây truyền qua đường tình dục. Hãy liên hệ bệnh viện để được bác sĩ tư vấn và hướng dẫn thăm khám phù hợp.

Những câu hỏi thường gặp về bệnh sùi mào gà