Sùi mào gà lây qua đường nào và đâu là yếu tố làm tăng nguy cơ?

Sùi mào gà lây qua đường nào là thắc mắc của nhiều người khi lo ngại nguy cơ nhiễm HPV. Virus chủ yếu lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp với vùng da hoặc niêm mạc nhiễm virus, đặc biệt trong quan hệ tình dục. Đáng lưu ý, HPV có thể lây ngay cả khi người nhiễm chưa xuất hiện tổn thương rõ ràng. Hiểu đúng các con đường lây truyền giúp mỗi người chủ động phòng tránh, phát hiện sớm dấu hiệu bất thường và hạn chế nguy cơ lây nhiễm cho bạn tình.

1. Bệnh sùi mào gà lây qua đường nào?

Sùi mào gà là một biểu hiện của nhiễm virus HPV (Human Papillomavirus) thường gây các nốt u nhú hoặc tổn thương dạng sùi tại vùng sinh dục, hậu môn. Một số type HPV, đặc biệt type 6 và 11, là nguyên nhân phổ biến gây sùi mào gà.

HPV lây chủ yếu thông qua tiếp xúc trực tiếp với vùng da hoặc niêm mạc có virus, trong đó quan hệ tình dục là con đường lây truyền quan trọng nhất. Không nhất thiết phải có giao hợp hoặc xuất tinh mới có nguy cơ lây nhiễm; tiếp xúc da-niêm mạc trong quá trình quan hệ cũng có thể truyền HPV.

1.1 Lây qua quan hệ tình dục

Đây là con đường lây truyền HPV sinh dục phổ biến nhất. Virus có thể truyền qua:

• Quan hệ tình dục qua đường âm đạo.
• Quan hệ qua đường hậu môn.
• Quan hệ tình dục bằng miệng.
• Tiếp xúc trực tiếp da với da ở vùng sinh dục khi quan hệ.
• Tiếp xúc với vùng tổn thương nhiễm HPV của bạn tình.

Điểm đáng lưu ý là bao cao su có thể giúp giảm nguy cơ nhưng không bảo vệ hoàn toàn khỏi HPV. Nguyên nhân là virus có thể hiện diện ở những vùng da không được bao cao su che phủ. Ngoài ra, người nhiễm HPV đôi khi không có triệu chứng hoặc chưa xuất hiện sùi mào gà nhưng vẫn có khả năng truyền virus cho bạn tình.

HPV có thể lây qua quan hệ tình dục qua đường âm đạo, hậu môn hoặc bằng miệng với người nhiễm virus

1.2 Lây qua đường máu

HPV không được xem là virus lây truyền chủ yếu qua đường máu. Khác với một số tác nhân như HIV hoặc viêm gan B, con đường lây truyền quan trọng của HPV là tiếp xúc da và niêm mạc, đặc biệt qua hoạt động tình dục.

Do đó, không nên mặc định rằng truyền máu hoặc tiếp xúc thông thường với máu của người nhiễm HPV sẽ gây sùi mào gà. WHO ghi nhận một số bệnh lây truyền qua đường tình dục có thể lây qua máu hoặc chế phẩm máu nhưng điều này không đồng nghĩa HPV có cùng cơ chế lây truyền chính.

1.3 Lây khi tiếp xúc gián tiếp

HPV chủ yếu lây qua tiếp xúc trực tiếp da-da hoặc da-niêm mạc, vì vậy các tiếp xúc thông thường như bắt tay, ôm, ngồi cạnh hay dùng chung không gian sinh hoạt không được xem là con đường lây truyền điển hình của sùi mào gà.

Việc lây HPV qua các đồ vật, quần áo, khăn tắm hoặc bề mặt sinh hoạt được đề cập trong một số tài liệu, nhưng không phải con đường lây truyền chính và nguy cơ thực tế thấp hơn nhiều so với tiếp xúc tình dục trực tiếp. Vì vậy, không nên tạo tâm lý quá lo lắng về việc lây bệnh qua những tiếp xúc sinh hoạt thông thường. Đặc biệt, không có cơ sở để cho rằng chỉ cần dùng chung bát đũa, ăn uống cùng nhau hoặc ngồi chung nhà vệ sinh là sẽ mắc sùi mào gà.

HPV có thể lây qua tiếp xúc da kề da tại vùng sinh dục, dù không nhất thiết phải có quan hệ tình dục xâm nhập

1.4 Lây từ mẹ sang con

HPV có khả năng truyền từ mẹ sang trẻ trong quá trình mang thai hoặc sinh nở, nhưng đây không phải con đường lây truyền thường gặp. Một số trẻ sinh ra từ người mẹ nhiễm HPV có thể phơi nhiễm với virus trong quá trình sinh. Trong trường hợp hiếm gặp, nhiễm HPV ở trẻ có thể liên quan đến u nhú đường hô hấp tái phát, một bệnh lý không thường gặp. Vì vậy, phụ nữ mang thai nhiễm HPV nên được bác sĩ đánh giá và tư vấn thay vì tự ý lựa chọn phương pháp sinh chỉ vì lo ngại HPV.

2. Cách hạn chế bị lây sùi mào gà

Không có biện pháp nào giúp loại bỏ hoàn toàn nguy cơ nhiễm HPV. Tuy nhiên, tiêm vaccine HPV kết hợp với quan hệ tình dục an toàn và duy trì lối sống lành mạnh có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ nhiễm các type HPV liên quan đến bệnh.

2.1 Tiêm vaccine HPV

Vaccine HPV giúp phòng ngừa nhiễm các type HPV mà vaccine bao phủ, trong đó có những type liên quan đến sùi mào gà và nhiều bệnh lý ung thư do HPV. Vaccine có hiệu quả phòng ngừa tốt nhất khi được tiêm trước khi có phơi nhiễm với HPV qua quan hệ tình dục.

Theo lịch tiêm chủng của CDC:

• Có thể bắt đầu tiêm vaccine HPV từ 9 tuổi.
• Người bắt đầu tiêm trước 15 tuổi thường tiêm 2 liều, với liều thứ hai cách liều đầu 6–12 tháng.
• Người bắt đầu tiêm từ 15 tuổi trở lên thường cần 3 liều theo lịch 0, 1–2 và 6 tháng.
• Người từ 27–45 tuổi chưa tiêm vaccine có thể trao đổi với bác sĩ để cân nhắc lợi ích của việc tiêm dựa trên nguy cơ phơi nhiễm và tình trạng cá nhân.

Lưu ý: Vaccine HPV có tác dụng phòng ngừa nhiễm mới, không điều trị nhiễm HPV hoặc sùi mào gà đã xuất hiện.

Tiêm vaccine HPV là biện pháp phòng ngừa quan trọng, giúp giảm nguy cơ nhiễm các tuýp HPV gây bệnh

2.2 Chủ động bảo vệ khi quan hệ tình dục

Bên cạnh vaccine, có thể giảm nguy cơ lây nhiễm HPV bằng cách:

• Quan hệ tình dục an toàn, hạn chế số lượng bạn tình.
• Sử dụng bao cao su đúng cách trong mỗi lần quan hệ.
• Trao đổi với bạn tình về tình trạng sức khỏe tình dục và các yếu tố nguy cơ.
• Hạn chế quan hệ khi bản thân hoặc bạn tình đang có tổn thương bất thường tại vùng sinh dục.
• Không tự ý quan hệ khi đang có tổn thương nghi ngờ sùi mào gà mà chưa được bác sĩ đánh giá.
• Không tự mua thuốc hoặc áp dụng các phương pháp dân gian để xử lý nốt sùi.

Bao cao su không ngăn ngừa hoàn toàn HPV nhưng vẫn có giá trị trong việc giảm nguy cơ HPV và nhiều bệnh lây truyền qua đường tình dục khác.

2.3 Thăm khám khi có dấu hiệu bất thường

Các nốt u nhú, sùi hoặc tổn thương bất thường ở dương vật, bao quy đầu, âm hộ, âm đạo, hậu môn hoặc vùng miệng nên được kiểm tra để xác định nguyên nhân. Không phải mọi nốt sùi ở vùng sinh dục đều là sùi mào gà. Đáng lưu ý, thời gian ủ bệnh sùi mào gà có thể kéo dài từ vài tuần đến vài tháng, thậm chí lâu hơn, khiến nhiều trường hợp không xuất hiện triệu chứng rõ ràng ngay sau khi phơi nhiễm, nên việc chủ động thăm khám khi có bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ nào là rất cần thiết. Việc thăm khám sớm giúp bác sĩ phân biệt sùi mào gà với các tổn thương da, viêm nhiễm hoặc bệnh lý khác, đồng thời đưa ra hướng xử trí phù hợp.

Hiểu rõ sùi mào gà lây qua đường nào giúp bạn chủ động hơn trong phòng ngừa và bảo vệ sức khỏe tình dục. Nếu từng có tiếp xúc nguy cơ hoặc xuất hiện các tổn thương bất thường tại vùng sinh dục, hậu môn hay miệng, bạn nên thăm khám sớm thay vì tự chẩn đoán. Bệnh viện STO Phương Đông có thể hỗ trợ thăm khám, tư vấn và thực hiện các xét nghiệm cần thiết để đánh giá tình trạng và đưa ra hướng xử trí phù hợp cho các bệnh lý nam khoa.

Những câu hỏi thường gặp về sùi mào gà lây qua đường nào