Vì sao nam giới vô sinh? 7 yếu tố ảnh hưởng khả năng sinh sản nam giới

Nguyên nhân vô sinh nam không chỉ xuất phát từ chất lượng tinh trùng mà còn có thể liên quan đến nhiều vấn đề ở hệ sinh sản và sức khỏe toàn thân. Bất thường về số lượng, khả năng di động hoặc hình thái tinh trùng có thể làm giảm khả năng thụ thai. Bên cạnh đó, rối loạn nội tiết, giãn tĩnh mạch thừng tinh, tắc nghẽn đường dẫn tinh, nhiễm trùng, bệnh lý và một số yếu tố lối sống cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Xác định đúng nguyên nhân là cơ sở để bác sĩ lựa chọn hướng xử trí phù hợp.

1. Vô sinh nam là do đâu?

Nguyên nhân vô sinh ở nam giới rất đa dạng, có thể liên quan đến quá trình sản xuất tinh trùng, đường dẫn tinh, nội tiết tố, bệnh lý hoặc các yếu tố từ lối sống và môi trường. Một số trường hợp có thể đồng thời gặp nhiều nguyên nhân.

1.1 Bất thường về số lượng và chất lượng tinh trùng

Đây là một trong những nguyên nhân thường gặp. Tinh trùng có thể gặp bất thường về số lượng, tinh trùng yếu về khả năng di động hoặc hình thái, khiến khả năng tiếp cận và thụ tinh với trứng bị ảnh hưởng. Một số nam giới thậm chí không có tinh trùng trong tinh dịch. Tình trạng này được gọi là vô tinh, có thể liên quan đến rối loạn sinh tinh tại tinh hoàn hoặc tắc nghẽn đường dẫn tinh.

Số lượng tinh trùng thấp, khả năng di động kém hoặc hình thái bất thường có thể làm giảm khả năng thụ tinh và ảnh hưởng đến khả năng sinh sản

1.2 Giãn tĩnh mạch thừng tinh

Giãn tĩnh mạch thừng tinh là tình trạng các tĩnh mạch quanh tinh hoàn bị giãn bất thường. Sự thay đổi tuần hoàn tại vùng bìu có thể làm ảnh hưởng đến môi trường cần thiết cho quá trình sinh tinh, từ đó tác động đến chất lượng tinh trùng. Tình trạng này thường gặp ở một bên, đặc biệt là bên trái, và có thể không gây triệu chứng rõ ràng. Một số trường hợp có thể xuất hiện cảm giác nặng, tức hoặc đau âm ỉ vùng bìu.

1.3 Rối loạn nội tiết tố

Quá trình sản xuất tinh trùng chịu sự điều hòa của nhiều hormone. Khi nồng độ testosterone hoặc các hormone liên quan bị rối loạn, chức năng sinh tinh và ham muốn tình dục có thể bị ảnh hưởng. Một số bệnh lý ở tuyến yên, vùng hạ đồi, tinh hoàn hoặc việc sử dụng hormone testosterone không đúng chỉ định cũng có thể làm suy giảm quá trình sản xuất tinh trùng.

1.4 Tắc nghẽn đường dẫn tinh

Trong một số trường hợp, tinh hoàn vẫn sản xuất tinh trùng nhưng tinh trùng không thể đi ra ngoài theo đường xuất tinh do tắc nghẽn đường dẫn tinh. Nguyên nhân có thể liên quan đến bất thường bẩm sinh, nhiễm trùng, chấn thương hoặc từng trải qua một số can thiệp phẫu thuật ở vùng sinh dục.

1.5 Bệnh lý và nhiễm trùng đường sinh dục

Một số bệnh lý nam khoa như viêm tinh hoàn, viêm mào tinh hoàn hoặc các bệnh lây truyền qua đường tình dục nếu không được phát hiện và điều trị đúng cách có thể gây tổn thương cơ quan sinh sản hoặc để lại sẹo, dẫn đến tắc nghẽn đường dẫn tinh. Đặc biệt, tiền sử quai bị có biến chứng viêm tinh hoàn sau tuổi dậy thì cũng là yếu tố cần được khai thác khi đánh giá khả năng sinh sản.

Các bệnh lý hoặc nhiễm trùng tại tinh hoàn, mào tinh và đường sinh dục nếu không được điều trị phù hợp có thể ảnh hưởng đến quá trình sản xuất hoặc vận chuyển tinh trùng

1.6 Bất thường bẩm sinh và di truyền

Một số nam giới có bất thường về cấu trúc hoặc di truyền ảnh hưởng đến chức năng sinh sản, chẳng hạn tinh hoàn ẩn, bất thường nhiễm sắc thể hoặc một số bất thường liên quan đến gen. Những trường hợp này có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển tinh hoàn, sản xuất tinh trùng hoặc sự vận chuyển tinh trùng.

1.7 Lối sống và yếu tố môi trường

Thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh có thể tác động tiêu cực đến sức khỏe sinh sản nam giới. Một số yếu tố cần lưu ý gồm:

• Hút thuốc lá.
• Uống nhiều rượu bia.
• Sử dụng chất kích thích.
• Thừa cân, béo phì.
• Ít vận động.
• Căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ.
• Tiếp xúc thường xuyên với hóa chất hoặc một số yếu tố độc hại trong môi trường làm việc.
• Tiếp xúc với nhiệt độ cao trong thời gian dài.

Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến quá trình sản xuất và chất lượng tinh trùng ở những mức độ khác nhau.

Uống nhiều rượu bia và hút thuốc lá có thể tác động tiêu cực đến chất lượng tinh trùng, từ đó ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của nam giới

1.8 Tác dụng của một số loại thuốc

Một số thuốc hoặc liệu pháp điều trị có thể ảnh hưởng đến hormone, quá trình sinh tinh hoặc chức năng sinh sản. Vì vậy, khi thăm khám vô sinh, nam giới nên thông báo đầy đủ cho bác sĩ về các loại thuốc, hormone hoặc thực phẩm bổ sung đang sử dụng.

2. Khi nào nên đến bác sĩ?

Không nên tự xác định nguyên nhân rồi tự mua thuốc hoặc áp dụng các phương pháp điều trị tại nhà. Nam giới nên chủ động thăm khám chuyên khoa khi:

• Vợ chồng quan hệ đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai nhưng chưa có thai sau 12 tháng.
• Có tiền sử phẫu thuật, chấn thương hoặc bệnh lý liên quan đến tinh hoàn, bìu và cơ quan sinh dục.
• Xuất hiện đau, sưng, cảm giác nặng vùng bìu hoặc nhận thấy bất thường ở tinh hoàn.
• Có rối loạn cương, xuất tinh hoặc giảm ham muốn kéo dài, đặc biệt khi đang có kế hoạch sinh con.
• Từng mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục hoặc nhiễm trùng cơ quan sinh dục.
• Đang sử dụng testosterone, hormone hoặc các thuốc có khả năng ảnh hưởng đến chức năng sinh sản và muốn đánh giá khả năng có con.
• Thăm khám sớm giúp bác sĩ đánh giá toàn diện sức khỏe sinh sản, chỉ định các xét nghiệm cần thiết và xác định hướng xử trí phù hợp, thay vì tự điều trị dựa trên triệu chứng.

Nguyên nhân vô sinh nam rất đa dạng, từ bất thường tinh trùng, rối loạn nội tiết đến bệnh lý tại cơ quan sinh sản và các yếu tố lối sống. Vì vậy, không nên tự phán đoán nguyên nhân dựa trên một biểu hiện riêng lẻ. Đăng ký thăm khám tại Bệnh viện STO Phương Đông để được bác sĩ chuyên khoa đánh giá sức khỏe sinh sản, xác định nguyên nhân và tư vấn hướng điều trị phù hợp.

Những câu hỏi thường gặp về nguyên nhân vô sinh nam