Viêm mũi dị ứng thời tiết: Vì sao bệnh dễ tái phát khi giao mùa?

Viêm mũi dị ứng thời tiết thường xuất hiện hoặc tái phát khi nhiệt độ, độ ẩm thay đổi đột ngột, đặc biệt vào thời điểm giao mùa. Người bệnh có thể gặp hắt hơi từng tràng, ngứa mũi, chảy nước mũi trong hoặc nghẹt mũi, gây khó chịu và ảnh hưởng đến sinh hoạt. Nhận biết sớm các dấu hiệu và chủ động hạn chế tác nhân kích thích giúp kiểm soát triệu chứng tốt hơn.

1. Viêm mũi dị ứng thời tiết là bệnh gì?

Viêm mũi dị ứng thời tiết (Seasonal Allergic Rhinitis) là tình trạng niêm mạc mũi phản ứng quá mức khi cơ thể tiếp xúc với các yếu tố kích thích xuất hiện nhiều hơn vào những thời điểm nhất định trong năm, đặc biệt là giai đoạn thời tiết chuyển mùa. Khi đó, hệ miễn dịch của người bệnh sẽ phản ứng thái quá, giải phóng các chất trung gian gây viêm khiến niêm mạc mũi sưng phù, tăng tiết dịch và gây ra hàng loạt triệu chứng khó chịu.

Bệnh thường dễ khởi phát hoặc trở nặng vào giai đoạn giao mùa khi nhiệt độ và độ ẩm không khí có sự thay đổi rõ rệt, chẳng hạn như thời điểm chuyển từ mùa khô sang mùa mưa, hoặc từ mùa lạnh sang mùa nóng. Đây cũng thường là thời điểm mà lượng phấn hoa trong không khí tăng cao do cây cối bắt đầu ra hoa, sinh sản. Đây là một trong những dạng viêm mũi dị ứng thường gặp, với triệu chứng có thể tái phát theo từng thời điểm trong năm.

Viêm mũi dị ứng thời tiết là tình trạng niêm mạc mũi phản ứng quá mức với các tác nhân dị ứng trong môi trường, thường dễ xuất hiện hoặc tái phát khi thời tiết thay đổi

Dù không đe dọa nghiêm trọng đến sức khỏe, viêm mũi dị ứng thời tiết lại gây khó chịu đáng kể mỗi khi tái phát. Tình trạng hắt hơi liên tục, nghẹt mũi có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, khiến người bệnh mệt mỏi, giảm khả năng tập trung trong công việc, học tập. Với những người có tính chất công việc đòi hỏi giao tiếp nhiều hoặc làm việc ngoài trời, các đợt tái phát theo mùa còn có thể gây bất tiện và ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc trong những giai đoạn nhất định của năm.

2. Nguyên nhân của bệnh viêm mũi dị ứng thời tiết

Khác với viêm mũi dị ứng quanh năm thường liên quan đến các dị nguyên tồn tại thường trực như bụi nhà hay lông thú, nguyên nhân gây viêm mũi dị ứng thời tiết đa phần liên quan đến các loại phấn hoa theo mùa. Khi thời tiết chuyển mùa, đặc biệt vào các giai đoạn cây cối, cỏ dại bắt đầu sinh trưởng và ra hoa, lượng phấn hoa phát tán trong không khí tăng lên đáng kể. Đối với người có cơ địa nhạy cảm, việc hít phải các hạt phấn hoa li ti này sẽ kích hoạt phản ứng của hệ miễn dịch, gây ra tình trạng viêm tại niêm mạc mũi.

Bên cạnh phấn hoa, sự thay đổi đột ngột của nhiệt độ và độ ẩm không khí trong giai đoạn giao mùa cũng có thể trực tiếp kích thích niêm mạc mũi vốn đã nhạy cảm, khiến các mạch máu tại đây giãn nở hoặc co lại bất thường, góp phần gây ra hoặc làm nặng thêm các triệu chứng nghẹt mũi, chảy nước mũi. 

Ngoài ra, vào một số thời điểm trong năm, độ ẩm không khí tăng cao còn tạo điều kiện thuận lợi cho nấm mốc phát triển mạnh hơn, đây cũng là một tác nhân góp phần vào các đợt viêm mũi dị ứng theo mùa ở một số người bệnh.

Lượng phấn hoa phát tán trong không khí tăng cao có thể kích hoạt phản ứng dị ứng ở người nhạy cảm

3. Triệu chứng viêm mũi dị ứng thời tiết

Triệu chứng viêm mũi dị ứng thời tiết thường xuất hiện hoặc trở nặng rõ rệt khi thời tiết thay đổi, với các biểu hiện thường gặp bao gồm:
Hắt hơi liên tục thành từng tràng

• Ngứa mũi kèm theo ngứa mắt hoặc ngứa họng.
• Chảy nước mũi trong và loãng.
• Nghẹt mũi khiến người bệnh khó thở bằng mũi.
• Một số trường hợp có thể kèm theo chảy nước mắt, đỏ mắt nhẹ do niêm mạc mắt cũng bị kích ứng cùng lúc với mũi.

Đáng lưu ý, các triệu chứng của viêm mũi dị ứng thời tiết khá dễ gây nhầm lẫn với một số bệnh lý khác cũng thường xuất hiện vào giai đoạn giao mùa. Ở những người có triệu chứng kéo dài hoặc tái diễn thường xuyên, tình trạng viêm mũi dị ứng có thể trở thành mạn tính và được gọi là viêm mũi dị ứng mạn tính.

Ngứa mũi kèm theo ngứa mắt là triệu chứng thường gặp của viêm mũi dị ứng thời tiết

Cụ thể, bệnh dễ bị nhầm với cảm cúm thông thường do cả hai đều gây nghẹt mũi, chảy nước mũi và thường xuất hiện nhiều hơn khi thời tiết thay đổi tuy nhiên cảm cúm thường đi kèm sốt, đau nhức cơ thể và có xu hướng tự khỏi sau khoảng một tuần, trong khi viêm mũi dị ứng thời tiết hiếm khi gây sốt và triệu chứng có xu hướng lặp lại theo mùa, kéo dài trong suốt giai đoạn còn tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng. 

Bên cạnh đó, bệnh cũng có thể bị nhầm với viêm mũi vận mạch tình trạng mũi phản ứng với thay đổi nhiệt độ, độ ẩm nhưng không có yếu tố dị ứng thực sự với đặc điểm phân biệt là viêm mũi vận mạch thường ít gây ngứa mũi, ngứa mắt như viêm mũi dị ứng.

4. Viêm mũi dị ứng thời tiết có chữa được không?

Viêm mũi dị ứng thời tiết là tình trạng liên quan đến cơ địa dị ứng của từng người, vì vậy không thể điều trị khỏi hoàn toàn theo nghĩa loại bỏ vĩnh viễn phản ứng dị ứng. Tuy nhiên, bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát tốt, giúp giảm đáng kể mức độ khó chịu mỗi khi thời tiết chuyển mùa nếu được chẩn đoán đúng và có phương pháp điều trị phù hợp.

Khi có triệu chứng nghi ngờ, người bệnh nên đến bệnh viện uy tín để được thăm khám, chẩn đoán chính xác và điều trị theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa, thay vì tự phán đoán và điều trị tại nhà.

Viêm mũi dị ứng thời tiết có thể được kiểm soát, nhưng tình trạng này có thể tái phát khi tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng

Tùy theo tình trạng bệnh cụ thể, các phương pháp điều trị có thể được áp dụng bao gồm: 

• Sử dụng thuốc điều trị triệu chứng theo chỉ định nhằm kiểm soát tình trạng viêm và giảm khó chịu trong giai đoạn tái phát.
• Kết hợp các biện pháp vệ sinh mũi hỗ trợ như rửa mũi bằng nước muối sinh lý.
• Tránh tiếp xúc với các tác nhân gây dị ứng đã được xác định trong giai đoạn cao điểm.

5. Cách phòng ngừa viêm mũi dị ứng thời tiết tại nhà

Vì bệnh có tính chất tái diễn theo mùa, việc chủ động phòng ngừa trước và trong giai đoạn giao mùa đóng vai trò quan trọng giúp giảm tần suất và mức độ nghiêm trọng của các đợt tái phát. Một số biện pháp có thể áp dụng gồm:

• Theo dõi dự báo thời tiết và mức độ phấn hoa (nếu có) để chủ động hạn chế ra ngoài vào những thời điểm cao điểm, đặc biệt là buổi sáng sớm khi phấn hoa phát tán nhiều.
• Đeo khẩu trang khi ra ngoài trong giai đoạn giao mùa hoặc khi trời nhiều gió.
• Đóng cửa sổ, sử dụng máy lọc không khí trong nhà để hạn chế phấn hoa, bụi bẩn xâm nhập.
• Giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng mũi họng khi thời tiết chuyển lạnh đột ngột.
• Rửa mũi bằng nước muối sinh lý thường xuyên, đặc biệt sau khi từ ngoài trời về nhà.
• Tắm rửa, thay quần áo sau khi ra ngoài để loại bỏ phấn hoa, bụi bẩn bám trên tóc, da, quần áo.
• Vệ sinh nhà cửa thường xuyên, hạn chế độ ẩm cao trong nhà để giảm nguy cơ phát sinh nấm mốc.
• Tăng cường sức đề kháng thông qua chế độ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, ngủ đủ giấc và tập luyện thể dục đều đặn.

Viêm mũi dị ứng thời tiết có xu hướng tái phát khi cơ thể tiếp xúc với các yếu tố kích thích trong môi trường hoặc thời tiết thay đổi. Giữ ấm cơ thể, vệ sinh mũi đúng cách, hạn chế bụi và các dị nguyên có thể giúp giảm mức độ khó chịu. Khi triệu chứng kéo dài hoặc trở nên nghiêm trọng, người bệnh nên thăm khám tại Bệnh viện STO Phương Đông để được bác sĩ chuyên khoa đánh giá nguyên nhân, mức độ bệnh và tư vấn hướng điều trị phù hợp.

Những câu hỏi thường gặp về viêm mũi dị ứng thời tiết