Khám sức khỏe định kỳ cho người lao động gồm những nội dung gì?

Khám sức khỏe định kỳ cho người lao động là hoạt động cần thiết nhằm theo dõi tình trạng sức khỏe trong quá trình làm việc và phát hiện sớm các bệnh lý có thể ảnh hưởng đến khả năng lao động. Tùy theo đặc thù công việc, môi trường tiếp xúc và yếu tố nguy cơ nghề nghiệp, nội dung khám có thể bao gồm khám lâm sàng, khám chuyên khoa, xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh. Thực hiện khám định kỳ đúng thời gian giúp người lao động chủ động chăm sóc sức khỏe, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng môi trường làm việc an toàn và phù hợp hơn.

1. Khám sức khỏe định kỳ người lao động có bắt buộc không?

Khám sức khỏe định kỳ cho người lao động là việc người lao động được thăm khám, đánh giá sức khỏe theo chu kỳ nhất định trong suốt thời gian làm việc, nhằm theo dõi diễn biến sức khỏe, phát hiện sớm bệnh lý và các tác động từ môi trường lao động. Khác với khám sức khỏe khi tuyển dụng (đánh giá điều kiện sức khỏe tại một thời điểm), khám định kỳ mang tính theo dõi liên tục.

Đây là nghĩa vụ bắt buộc của người sử dụng lao động. Cơ sở pháp lý gồm:

• Điều 21 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015: Quy định trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ, đồng thời yêu cầu lao động nữ được khám thêm chuyên khoa phụ sản, và người làm việc trong môi trường tiếp xúc với yếu tố có nguy cơ gây bệnh nghề nghiệp phải được khám để phát hiện bệnh nghề nghiệp.
• Thông tư số 32/2023/TT-BYT của Bộ Y tế: Quy định việc khám sức khỏe định kỳ cho nhân viên được thực hiện theo nội dung trong Sổ khám sức khỏe định kỳ, bao gồm danh mục thăm khám cụ thể về thể lực, lâm sàng và cận lâm sàng.

Khám sức khỏe định kỳ vì vậy là trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, cải thiện sức khỏe và môi trường làm việc của người lao động.

Những quy định về khám sức khỏe định kỳ giúp doanh nghiệp thực hiện đúng yêu cầu đối với người lao động

2. Quy định về khám sức khỏe định kỳ người lao động

Theo quy định về an toàn, vệ sinh lao động, người sử dụng lao động có trách nhiệm tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người lao động. Tuy nhiên, tần suất khám có thể khác nhau tùy thuộc vào đặc điểm công việc, độ tuổi và tình trạng của từng nhóm lao động.

• Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động: Được tổ chức khám sức khỏe định kỳ ít nhất 1 lần/năm, áp dụng chung cho người lao động đang làm việc tại doanh nghiệp.
• Người làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm: Do đặc thù thường xuyên tiếp xúc với các yếu tố có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, nhóm này được tổ chức khám sức khỏe định kỳ ít nhất 6 tháng/lần.
• Người lao động là người khuyết tật: Được khám sức khỏe định kỳ ít nhất 6 tháng/lần nhằm theo dõi tình trạng sức khỏe và khả năng đáp ứng yêu cầu công việc.
• Người lao động chưa thành niên: Do cơ thể vẫn đang trong giai đoạn phát triển, nhóm này thuộc đối tượng cần được khám sức khỏe với tần suất ít nhất 6 tháng/lần.
• Người lao động cao tuổi: Được tổ chức khám sức khỏe định kỳ ít nhất 6 tháng/lần để theo dõi sát hơn các vấn đề sức khỏe có thể ảnh hưởng đến quá trình làm việc.
• Lao động nữ: Thực hiện khám sức khỏe định kỳ theo tần suất tương ứng với nhóm đối tượng và điều kiện công việc; đồng thời được khám chuyên khoa phụ sản trong nội dung khám sức khỏe định kỳ theo quy định.
• Người lao động làm việc trong môi trường có yếu tố nguy cơ gây bệnh nghề nghiệp: Ngoài khám sức khỏe định kỳ, người lao động cần được khám phát hiện bệnh nghề nghiệp theo yếu tố tiếp xúc và nguy cơ nghề nghiệp thực tế. Tần suất và nội dung khám được thực hiện theo quy định chuyên môn tương ứng.

3. Danh mục khám sức khỏe người lao động

Danh mục khám được xây dựng theo nội dung Sổ khám sức khỏe định kỳ quy định tại Thông tư 32/2023/TT-BYT, gồm các phần sau:

Khám lâm sàng

Khám lâm sàng bắt đầu bằng khám thể lực với các chỉ số cơ bản như chiều cao, cân nặng, chỉ số khối cơ thể (BMI), mạch và huyết áp. Tiếp đó là khám các chuyên khoa:

Nội khoa

• Đánh giá các hệ tuần hoàn, hô hấp, cơ xương khớp, tiêu hóa, nội tiết, thần kinh và tâm thần
• Mắt: Đo thị lực hai mắt và kiểm tra các bệnh lý về mắt khác
• Tai – Mũi – Họng
• Răng – Hàm – Mặt
• Da liễu

Khám cận lâm sàng

Gồm xét nghiệm huyết học, xét nghiệm sinh hóa, chụp X-quang cùng các xét nghiệm khác khi có chỉ định của bác sĩ. Những kết quả này giúp phát hiện các bất thường mà thăm khám lâm sàng đơn thuần chưa thể nhận ra, chẳng hạn rối loạn đường huyết, mỡ máu hay tổn thương tại phổi.

Khám chuyên khoa phụ sản (dành riêng cho lao động nữ)

Theo khoản 2 Điều 21 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, lao động nữ phải được khám thêm chuyên khoa phụ sản. Nội dung khám theo Phụ lục XXV Thông tư 32/2023/TT-BYT gồm khám phụ khoa, sàng lọc ung thư cổ tử cung, sàng lọc ung thư vú, và siêu âm tử cung – phần phụ khi có chỉ định của bác sĩ.

Khám phát hiện bệnh nghề nghiệp

Người lao động làm việc trong môi trường tiếp xúc với các yếu tố có nguy cơ gây bệnh nghề nghiệp (hóa chất, bụi, tiếng ồn, rung động, phóng xạ…) phải được khám thêm để phát hiện bệnh nghề nghiệp. Các hạng mục cụ thể phụ thuộc vào loại yếu tố tiếp xúc trong từng ngành nghề, cần được xác định cùng cơ sở y tế trước khi tổ chức khám.

4. Khi đi khám sức khỏe định kỳ cần lưu ý gì

Để quá trình khám sức khỏe định kỳ diễn ra thuận lợi và kết quả đánh giá phản ánh chính xác tình trạng sức khỏe, người lao động nên chủ động chuẩn bị hồ sơ, trang phục và lưu ý một số vấn đề trước khi thăm khám.

4.1 Hồ sơ cần chuẩn bị

Trước khi tham gia khám sức khỏe định kỳ, người lao động nên chuẩn bị đầy đủ giấy tờ và thông tin liên quan đến tình trạng sức khỏe để quá trình tiếp nhận, thăm khám diễn ra thuận lợi:

• Mang theo CCCD hoặc giấy tờ tùy thân tương đương để đối chiếu thông tin.
• Nếu đã từng khám trước đó, nên mang theo sổ hoặc hồ sơ khám cũ để bác sĩ có thêm cơ sở theo dõi tình trạng sức khỏe qua các lần khám.
• Trường hợp cơ sở y tế yêu cầu ảnh để bổ sung vào sổ khám, người lao động cần chuẩn bị ảnh thẻ theo kích thước (chụp trong vòng 6 tháng) và hướng dẫn của bệnh viện.
• Người đang điều trị các bệnh mạn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc bệnh tim mạch nên mang theo đơn thuốc đang sử dụng và kết quả khám gần nhất để bác sĩ thuận tiện đánh giá.
• Đối với khám sức khỏe tập thể, doanh nghiệp thường gửi trước danh sách người lao động cho cơ sở y tế nhằm rút ngắn thời gian tiếp nhận và hoàn tất thủ tục.

4.2 Một số lưu ý khác

Bên cạnh việc chuẩn bị hồ sơ, người lao động cũng nên lưu ý một số vấn đề về ăn uống, sử dụng thuốc và trang phục để quá trình khám diễn ra thuận tiện và hạn chế ảnh hưởng đến kết quả:

• Khám sức khỏe định kỳ là trách nhiệm của người sử dụng lao động, vì vậy chi phí theo danh mục doanh nghiệp đăng ký thường do doanh nghiệp chi trả. Nếu người lao động có nhu cầu thực hiện thêm các hạng mục ngoài danh mục đã đăng ký, chi phí phát sinh cần được thống nhất trước với doanh nghiệp hoặc cơ sở y tế.
• Nếu có thực hiện xét nghiệm máu hoặc siêu âm ổ bụng, người lao động có thể được hướng dẫn nhịn ăn khoảng 6–8 giờ trước khi khám. Trong thời gian này có thể uống nước lọc. Nên hạn chế rượu bia và ngủ đủ giấc vào đêm trước ngày khám để tránh ảnh hưởng đến huyết áp, mạch và một số chỉ số xét nghiệm. Người đang sử dụng thuốc điều trị bệnh mạn tính không nên tự ý ngưng thuốc, mà cần trao đổi với bác sĩ về việc dùng thuốc trước khi khám.
• Nên mặc quần áo rộng rãi, thoải mái và thuận tiện cho việc khám lâm sàng, đo huyết áp hoặc chụp X-quang. Hạn chế đeo trang sức, phụ kiện kim loại ở vùng cổ và ngực khi thực hiện chẩn đoán hình ảnh. Lao động nữ có hạng mục khám phụ khoa nên lựa chọn trang phục thuận tiện và, nếu có thể sắp xếp thời gian khám tránh những ngày đang hành kinh.

Ngủ đủ giấc vào đêm trước ngày khám giúp cơ thể ở trạng thái tốt hơn khi kiểm tra sức khỏe

5. Quy trình tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người lao động

Khám sức khỏe định kỳ cho doanh nghiệp được tổ chức tập trung tại bệnh viện theo kế hoạch đã thống nhất giữa hai bên. Tùy vào số lượng người lao động và danh mục khám, quy trình thường được triển khai qua các bước sau:

• Bước 1 : Doanh nghiệp liên hệ bệnh viện để trao đổi về số lượng người lao động, đặc thù công việc, môi trường làm việc và các yếu tố nguy cơ nghề nghiệp cần lưu ý.
• Bước 2: Bệnh viện phối hợp cùng doanh nghiệp xây dựng danh mục khám phù hợp với nhu cầu thực tế, đồng thời bảo đảm các nội dung cần thiết theo quy định, bao gồm khám lâm sàng, cận lâm sàng, khám phụ sản đối với lao động nữ và khám phát hiện bệnh nghề nghiệp khi có yếu tố nguy cơ.
• Bước 3: Hai bên thống nhất thời gian và kế hoạch tổ chức khám. Người lao động có thể được phân chia thành từng nhóm nhằm bảo đảm quá trình khám diễn ra thuận lợi, hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp.
• Bước 4: Người lao động thực hiện thủ tục tiếp nhận, sau đó lần lượt được khám thể lực, khám các chuyên khoa, thực hiện xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh theo danh mục đã đăng ký.
• Bước 5: Bác sĩ tổng hợp kết quả khám lâm sàng và cận lâm sàng, đánh giá tình trạng sức khỏe và đưa ra kết luận, phân loại sức khỏe đối với từng người lao động.
• Bước 6: Kết quả được trả cho người lao động theo kế hoạch. Trường hợp phát hiện bất thường, bác sĩ sẽ tư vấn hướng theo dõi, điều trị hoặc chuyển khám chuyên khoa khi cần thiết. Doanh nghiệp có thể nhận báo cáo tổng hợp để phục vụ công tác quản lý sức khỏe và bố trí công việc phù hợp cho người lao động.

Quy trình khám sức khỏe định kỳ gồm các bước từ chuẩn bị danh sách, tổ chức khám đến tổng hợp kết quả

Sức khỏe của người lao động có thể thay đổi theo tuổi tác, tính chất công việc và thời gian tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ nghề nghiệp. Vì vậy, khám sức khỏe định kỳ không chỉ là một thủ tục dành cho doanh nghiệp mà còn là cơ hội để mỗi người theo dõi sức khỏe và phát hiện sớm những bất thường trước khi ảnh hưởng đến công việc và cuộc sống. Nếu doanh nghiệp đang có nhu cầu tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người lao động, Bệnh viện STO Phương Đông có thể tư vấn danh mục khám phù hợp với đặc thù công việc và nhu cầu của từng đơn vị. Chủ động chăm sóc sức khỏe người lao động cũng là một cách thiết thực để xây dựng môi trường làm việc an toàn, ổn định và bền vững.

Những câu hỏi thường gặp về khám sức khỏe định kỳ cho người lao động