7 Dấu hiệu ung thư vòm họng dễ bỏ qua và cách phòng ngừa bệnh từ sớm

Ung thư vòm họng thường khởi phát với những biểu hiện khá giống bệnh tai mũi họng thông thường như nghẹt mũi một bên, ù tai, đau đầu hoặc nổi hạch vùng cổ. Vì triệu chứng ban đầu không đặc hiệu, nhiều người dễ chủ quan hoặc tự điều trị kéo dài mà chưa đi kiểm tra. Nhận biết những dấu hiệu bất thường, kết hợp chủ động hạn chế các yếu tố nguy cơ sẽ giúp mỗi người nâng cao khả năng phát hiện bệnh sớm và bảo vệ sức khỏe tốt hơn.

1. Mức độ nguy hiểm của ung thư vòm họng

Ung thư vòm họng (ung thư hầu) là bệnh lý ác tính phát sinh từ các tế bào bất thường tại vùng vòm họng cấu trúc nằm ở phía sau mũi, trên cùng của họng. Tại Việt Nam, loại ung thư này chiếm khoảng 3% tổng số ca mắc ung thư mới hằng năm (chiếm khoảng 12% các bệnh ung thư nói chung) và đứng đầu trong nhóm ung thư vùng đầu – mặt – cổ. Dạng tế bào ung thư phổ biến nhất ở vùng này là ung thư biểu mô không sừng hóa. Bệnh tiến triển rất âm thầm, khiến cho khoảng 70% bệnh nhân chỉ được phát hiện khi đã ở giai đoạn muộn.

Khi không được phát hiện và can thiệp kịp thời, khối u vòm họng sẽ phát triển kích thước lớn và xâm lấn sâu vào các cấu trúc lân cận:

  • Xâm lấn nền sọ và màng não: Khối u lan rộng vào các xoang cạnh mũi, màng não hoặc khoang sọ, gây ra những cơn đau đầu dữ dội và biến chứng thần kinh nghiêm trọng.
  • Chèn ép và liệt dây thần kinh sọ: Tế bào ung thư xâm lấn các dây thần kinh sọ gây nên nhìn đôi, mờ mắt, tê cứng mặt, đau cơ mặt hoặc khó nuốt.
  • Tổn thương cơ quan thính giác: Khối u chèn ép vòi Eustache làm suy giảm thính lực tiến triển, gây tràn dịch tai giữa mạn tính hoặc mất hoàn toàn khả năng nghe.
  • Di căn xa: Tế bào ung thư theo hệ thống mạch máu và bạch huyết di căn tới hạch cổ, phổi, xương hoặc gan, làm suy giảm nghiêm trọng thể trạng và gây nguy cơ tử vong cao.
Mức độ nguy hiểm của ung thư vòm họng

Ung thư vòm họng tiến triển âm thầm, dễ nhầm lẫn với bệnh tai mũi họng thông thường nên thường phát hiện muộn, làm tăng nguy cơ di căn và đe dọa tính mạng

 

2. 7 Dấu hiệu ung thư vòm họng dễ bỏ qua

Do vòm họng nằm ở vị trí sâu và khuất, các biểu hiện sớm của bệnh thường xuất hiện lệch một bên và rất dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý tai mũi họng hay hô hấp thông thường. Dưới đây là 7 nhóm dấu hiệu điển hình:

Nghẹt mũi một bên, chảy máu mũi

Người bệnh thường bắt đầu bằng cảm giác ngạt mũi từng đợt ở một bên mũi, sau đó nghẹt liên tục và tăng dần, kèm theo chảy máu cam lặp lại hoặc xì mũi, khạc đờm có lẫn vệt máu. Dấu hiệu này dễ bị nhầm với viêm mũi dị ứng, viêm xoang mạn tính hoặc cảm cúm thông thường, nhưng điểm khác biệt là tình trạng nghẹt chỉ tập trung ở một bên và không cải thiện khi dùng thuốc xịt mũi thông thường.

Ù tai, giảm thính lực một bên

Triệu chứng thường gặp là ù một bên tai kéo dài như tiếng ve kêu, kèm cảm giác đầy, nặng hoặc đau nhức trong tai và sức nghe giảm dần ở bên bị ảnh hưởng. Tình trạng này hay bị nhầm với viêm tai giữa, tắc vòi nhĩ hoặc ráy tai tích tụ, trong khi thực chất có thể do khối u vòm họng chèn ép gây tắc nghẽn loa vòi nhĩ Eustache.

dấu hiệu cảnh báo ung thư vòm họng

Tình trạng ù tai, nghe kém hoặc đầy tức một bên tai kéo dài không rõ nguyên nhân thường do khối u phát triển chèn ép vòi nhĩ

Đau rát họng, khản tiếng, khó nuốt

Người bệnh có cảm giác đau rát hoặc vướng víu ở cổ họng lệch một bên, rõ hơn khi ăn uống, đi kèm khản tiếng, thay đổi giọng nói hoặc ho kéo dài có đờm lẫn máu. Biểu hiện này dễ bị tưởng nhầm là viêm họng mạn tính, viêm thanh quản hay viêm amidan, nhưng thường kéo dài trên 2–3 tuần và không thuyên giảm sau khi dùng kháng sinh hoặc thuốc giảm đau thông thường.

Cơn đau đầu âm ỉ một bên

Người bệnh có thể gặp các cơn đau nửa đầu hoặc đau âm ỉ ở vùng thái dương, vùng chẩm lệch một bên, sau đó tiến triển thành đau liên tục và dữ dội hơn. Triệu chứng này dễ bị chẩn đoán nhầm thành đau đầu do căng thẳng, rối loạn mạch máu não hoặc đau dây thần kinh.

Cơn đau đầu âm ỉ một bên thái dương

Đau đầu âm ỉ, dai dẳng ở một bên thái dương và không đáp ứng thuốc giảm đau thông thường là dấu hiệu cảnh báo khối u đã xâm lấn nền sọ

Nổi hạch vùng cổ bất thường

Trên vùng cổ (thường ở góc hàm hoặc dưới cằm) xuất hiện khối hạch chắc, ít di động, ban đầu có thể không đau hoặc chỉ đau nhẹ, không xẹp đi mà lớn dần theo thời gian. Khối hạch này dễ bị nhầm với hạch viêm lành tính do viêm họng hoặc bệnh lý răng miệng — vốn thường mềm, đau khi chạm vào và tự lặn sau khi hết viêm.

Tê mặt, nhìn đôi

Người bệnh có thể cảm thấy tê châm chích hoặc giảm cảm giác da mặt một bên, kèm theo lác mắt hoặc nhìn một vật thành hai hình (nhìn đôi). Những dấu hiệu này dễ bị nhầm với liệt dây thần kinh ngoại biên, bệnh lý dây thần kinh tam thoa hoặc liệt mặt lành tính.

Sụt cân, mệt mỏi kéo dài

Cơ thể xuất hiện tình trạng sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân, mệt mỏi kiệt sức kéo dài, chán ăn và suy nhược. Các biểu hiện toàn thân này dễ bị nhầm với suy nhược cơ thể, căng thẳng quá mức hoặc các bệnh lý mạn tính khác.

Sụt cân mệt mỏi kéo dài

Cơ thể mệt mỏi triền miên kèm theo sụt cân nhanh chóng không rõ lý do là biểu hiện cảnh báo ung thư đang bước vào giai đoạn tiến triển

3. Nếu nghi ngờ mắc bệnh nên làm gì?

Khi phát hiện các triệu chứng bất thường ở tai mũi họng kéo dài trên 2–3 tuần mà tự dùng thuốc không đỡ, người bệnh tuyệt đối không nên chủ quan mà cần đến ngay chuyên khoa Tai Mũi Họng hoặc Ung Bướu của các bệnh viện uy tín để được chẩn đoán toàn diện.

Quy trình chẩn đoán chuyên sâu tại bệnh viện:

  • Khám lâm sàng & bệnh sử: Bác sĩ kiểm tra chi tiết vùng đầu cổ, sờ nắn hệ thống hạch bạch huyết và đánh giá các phản xạ thần kinh.
  • Nội soi tai mũi họng & Nội soi NBI: Quan sát trực tiếp bề mặt niêm mạc vòm họng. Công nghệ nội soi dải ánh sáng hẹp (NBI) giúp phát hiện tình trạng tăng sinh mạch máu bất thường từ giai đoạn rất sớm.
  • Sinh thiết tế bào (Tiêu chuẩn vàng): Lấy mẫu mô nhỏ tại vùng vòm họng nghi ngờ qua nội soi hoặc chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA) đối với hạch cổ để xét nghiệm giải phẫu bệnh.
  • Chẩn đoán hình ảnh (CT scan, MRI, PET/CT): Đánh giá kích thước khối u, mức độ xâm lấn nền sọ, mô mềm lân cận và kiểm tra di căn xa.
  • Xét nghiệm EBV-DNA: Đo nồng độ DNA của virus Epstein-Barr trong máu để hỗ trợ chẩn đoán và theo dõi hiệu quả điều trị.

Điều trị theo phác đồ cá thể hóa:

  • Xạ trị là phương pháp điều trị chủ đạo và hiệu quả nhất do khối u vòm họng rất nhạy cảm với tia bức xạ.
  • Hóa trị là dùng hóa chất tiêu diệt tế bào ung thư, có thể áp dụng đồng thời với xạ trị, hóa trị trước xạ trị (hỗ trợ) hoặc hóa trị sau xạ trị.
  • Phẫu thuật vùng vòm họng ít khi được thực hiện do vị trí phức tạp; chủ yếu chỉ định phẫu thuật nạo vét hạch cổ khi có di căn hạch.

4. Cách phòng ngừa ung thư vòm họng tại nhà

Chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa hiệu quả:

  • Tiêm vắc xin HPV: Virus HPV liên quan đến nhiều ca ung thư vùng vòm họng. Tiêm vắc xin HPV (khuyên dùng cho cả nam và nữ từ 9–45 tuổi) giúp chủ động phòng ngừa nguy cơ nhiễm virus gây biến đổi tế bào ác tính.
  • Từ bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia: Đây là hai yếu tố nguy cơ hàng đầu kích thích niêm mạc vòm họng dẫn đến đột biến tế bào.
  • Xây dựng chế độ ăn uống khoa học: Tăng cường ăn rau xanh, trái cây tươi giàu vitamin A, C, E và chất chống oxy hóa. Hạn chế tối đa các loại thực phẩm lên men, ướp muối lâu ngày như cá muối, dưa muối, dầm muối.
  • Tự kiểm tra vòm họng tại nhà định kỳ: Thực hiện tự kiểm tra vùng mặt, cổ, môi, khoang miệng, lưỡi và họng bằng gương và đèn pin mỗi tháng một lần để sớm nhận biết các mảng màu bất thường hoặc u cục.
  • Bảo vệ đường hô hấp & điều trị triệt để bệnh tai mũi họng: Đeo khẩu trang bảo hộ khi tiếp xúc với môi trường nhiều bụi gỗ, hóa chất công nghiệp, khói sơn. Điều trị dứt điểm các bệnh viêm xoang, viêm mũi dị ứng mạn tính.
Cách phòng ngừa ung thư vòm họng

Từ bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia giúp bảo vệ niêm mạc đường hô hấp trên, giảm thiểu tối đa nguy cơ hình thành tế bào ung thư vòm họng

Ung thư vòm họng có thể biểu hiện qua tình trạng nghẹt mũi kéo dài, ù tai một bên, chảy máu mũi, đau đầu hoặc nổi hạch cổ không rõ nguyên nhân. Đây không phải những dấu hiệu đặc hiệu của ung thư, nhưng nếu kéo dài hoặc tiến triển bất thường, người bệnh cần được thăm khám chuyên khoa. Bên cạnh đó, duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, hạn chế thuốc lá, rượu bia, tránh thực phẩm bảo quản bằng phương pháp ướp muối và chủ động kiểm tra sức khỏe khi có triệu chứng là những việc nên thực hiện. Bệnh viện Đa khoa STO Phương Đông hỗ trợ thăm khám, đánh giá các bất thường vùng tai mũi họng và tư vấn hướng kiểm tra phù hợp.

Những câu hỏi thường gặp về bệnh ung thư vòm họng

Đau rát họng kèm nghẹt một bên mũi kéo dài bao lâu thì cần đi khám tầm soát ngay?

Nếu các triệu chứng kéo dài quá 2 đến 3 tuần mà điều trị bằng các thuốc cảm cúm, viêm họng thông thường không có dấu hiệu thuyên giảm, bạn nên đi khám chuyên khoa ngay.

Tại sao triệu chứng ù tai một bên lại liên quan đến ung thư vòm họng?

Do vùng vòm họng nằm ngay sát loa vòi nhĩ Eustache (đường thông lên tai giữa). Khi khối u phát triển sẽ chèn ép gây tắc vòi nhĩ, dẫn đến ù tai một bên hoặc tràn dịch tai giữa.

Nổi hạch cổ do ung thư vòm họng có đặc điểm gì khác với hạch viêm thông thường?

Hạch ung thư vòm họng thường cứng chắc, ít di động, ban đầu không đau hoặc đau nhẹ và không biến mất sau vài tuần mà ngày càng to ra. Ngược lại, hạch viêm lành tính thường mềm, đau rát và tự lặn khi hết viêm.

Người không hút thuốc và không uống rượu bia có nguy cơ mắc ung thư vòm họng không?

Có. Dù thuốc lá và rượu bia là yếu tố nguy cơ lớn, ung thư vòm họng còn liên quan chặt chẽ tới nhiễm virus EBV, virus HPV, chế độ ăn nhiều cá muối/dưa muối và yếu tố di truyền trong gia đình.

Xét nghiệm máu thông thường có phát hiện được ung thư vòm họng không?

Không. Xét nghiệm máu tổng quát thông thường không thể chẩn đoán được bệnh. Để xác định bệnh, bác sĩ cần tiến hành nội soi NBI, sinh thiết mô u (hoặc FNA hạch) kết hợp định lượng EBV-DNA và chẩn đoán hình ảnh.

Bạn đang quan tâm tới vấn đề sức khỏe nào?