Đối tượng có nguy cơ bị ung thư vú cần nhận biết yếu tố nào?

Ung thư vú có thể xuất hiện ở nhiều độ tuổi, nhưng một số nhóm phụ nữ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn do ảnh hưởng từ yếu tố di truyền, tiền sử bệnh lý và lối sống. Đáng chú ý, người có mẹ, chị em gái từng mắc ung thư vú hoặc mang đột biến gen liên quan cần quan tâm hơn đến việc đánh giá nguy cơ cá nhân. Vậy đối tượng có nguy cơ bị ung thư vú gồm những ai, dấu hiệu nào cần lưu ý và thời điểm nào nên tầm soát? Nhận biết sớm các yếu tố này giúp mỗi người chủ động xây dựng kế hoạch theo dõi sức khỏe phù hợp.

1. Ung thư vú thường tập trung ở độ tuổi nào?

Mặc dù ung thư vú có thể xảy ra ở nhiều giai đoạn trong cuộc đời, tỷ lệ mắc bệnh nhìn chung gia tăng rõ rệt theo từng mốc tuổi tác:

• Dưới 30 tuổi: Các trường hợp mắc bệnh khá hiếm gặp, chiếm chưa tới 5% tổng số ca chẩn đoán.
• Từ 30 – 40 tuổi: Nguy cơ bắt đầu xuất hiện rõ ràng hơn, đặc biệt ở những người có yếu tố di truyền hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh.
• Từ 40 – 50 tuổi: Số lượng ca mắc mới tăng nhanh chóng.
• Từ 50 tuổi trở lên: Đây là độ tuổi có nguy cơ cao nhất, chiếm phần lớn số ca ung thư vú được phát hiện. Thống kê cho thấy có tới khoảng 2/3 trường hợp ung thư vú xâm lấn được chẩn đoán ở phụ nữ từ 55 tuổi trở lên.

Dù bệnh phổ biến ở người lớn tuổi, phụ nữ trong độ tuổi 20 – 30 cũng không nên chủ quan vì xu hướng mắc ung thư vú ở người trẻ có dấu hiệu gia tăng trong những năm gần đây. Quá trình tế bào bất thường biến đổi thành ung thư thường kéo dài từ 3 – 5 năm, do đó việc kiểm tra sức khỏe định kỳ có ý nghĩa rất quan trọng.

Ung thư vú có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến nhất ở phụ nữ từ 40 – 60 tuổi, đặc biệt nguy cơ tăng dần theo độ tuổi và thời kỳ tiền mãn kinh

2. Các yếu tố làm tăng nguy cơ bị ung thư vú

Các nghiên cứu y khoa chỉ ra rằng nguy cơ ung thư vú xuất phát từ sự tương tác phức tạp giữa yếu tố sinh học, di truyền, nội tiết và lối sống:

Yếu tố sinh học và di truyền (Không thể thay đổi)

• Phụ nữ có nguy cơ mắc ung thư vú cao hơn nam giới tới 100 lần. Tuổi càng cao, khả năng xuất hiện các đột biến tế bào càng lớn. (Nam giới vẫn có thể mắc ung thư vú nhưng hiếm gặp, chiếm khoảng 1% tổng số ca).
• Khoảng 5 – 10% số ca ung thư vú bắt nguồn từ các đột biến gen thừa hưởng từ bố mẹ. Phổ biến nhất là đột biến gen BRCA1 và BRCA2. Người mang đột biến gen này thường có nguy cơ mắc bệnh ở độ tuổi trẻ hơn, dễ bị ở cả hai bên vú và làm tăng nguy cơ ung thư buồng trứng. Ngoài ra còn có các gen hiếm hơn như ATM, TP53, PTEN, CDH1, STK11, PALB2.
• Khoảng 15% phụ nữ bị ung thư vú có người thân từng mắc bệnh. Nếu có 1 người thân cấp 1 (mẹ, chị/em gái, con gái) mắc bệnh, nguy cơ tăng gấp 2 lần; nếu có từ 2 người thân mắc bệnh, nguy cơ tăng gấp 3 lần. Có cha hoặc anh/em trai mắc ung thư vú cũng làm gia tăng rủi ro ở nữ giới.

Yếu tố nội tiết và tiền sử sinh sản

• Phụ nữ có kinh nguyệt sớm (trước 12 tuổi) hoặc mãn kinh muộn (sau 55 tuổi) sẽ tiếp xúc với hormone estrogen và progesterone lâu hơn, từ đó làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
• Phụ nữ không sinh con, không mang thai đủ tháng hoặc sinh con đầu lòng sau 30 tuổi có nguy cơ cao hơn. Ngược lại, việc cho con bú kéo dài (đặc biệt trên 1 năm) có tác dụng hỗ trợ bảo vệ tuyến vú.
• Dùng liệu pháp hormone thay thế (HRT) kết hợp estrogen và progesterone sau mãn kinh kéo dài trên 5 năm hoặc dùng một số loại thuốc tránh thai đường uống có thể làm gia tăng nguy cơ.

Tiền sử bệnh lý tại vú và hạ tầng y khoa

• Phụ nữ từng bị ung thư vú một bên có nguy cơ cao bị bệnh ở bên vú còn lại.
• Phụ nữ mắc các tổn thương như tăng sản ống tuyến vú không điển hình (ADH), tăng sản tiểu thùy không điển hình (ALH) hoặc ung thư biểu mô tiểu thùy tại chỗ (LCIS) có nguy cơ mắc ung thư vú cao gấp 4 – 5 lần so với bình thường.
• Ngực có nhiều mô liên kết hơn mô mỡ không chỉ làm tăng nguy cơ mắc bệnh mà còn gây khó khăn cho việc phát hiện khối u trên hình ảnh nhũ ảnh.
• Người từng xạ trị vùng ngực trước 30 tuổi (điều trị ung thư hạch Hodgkin) hoặc từng tiếp xúc với thuốc Diethylstilbestrol (DES).

Sự xáo trộn nồng độ estrogen, dậy thì sớm, mãn kinh muộn hoặc không sinh con/không cho con bú là những yếu tố nội tiết làm tăng rủi ro mắc ung thư vú

Yếu tố lối sống và môi trường (Có thể thay đổi)

• Thừa cân, béo phì đặc biệt là phụ nữ sau khi mãn kinh, do mô mỡ thừa làm gia tăng nồng độ estrogen.
• Phụ nữ ít hoạt động thể chất có nguy cơ mắc bệnh cao hơn. Tập thể dục từ 150 – 300 phút/tuần giúp giảm đáng kể rủi ro.
• Phụ nữ uống từ 2 – 3 ly rượu mỗi ngày làm tăng 20% nguy cơ ung thư vú; hút thuốc lá kéo dài hoặc tiếp xúc hóa chất độc hại, làm việc theo ca cũng làm tăng nguy cơ.

3. Ai nên tầm soát ung thư vú?

Tầm soát ung thư vú là việc chủ động kiểm tra khi cơ thể chưa có biểu hiện bất thường, giúp phát hiện bệnh ở giai đoạn rất sớm và tăng tỷ lệ điều trị thành công lên đến 90%. Khuyến nghị tầm soát cụ thể theo từng độ tuổi và nhóm nguy cơ như sau:

Phụ nữ từ 20 – 39 tuổi:

• Tự khám vú tại nhà: Thực hiện hàng tháng (thời điểm tốt nhất là sau kỳ kinh nguyệt 2 – 3 ngày) để quen thuộc với hình dáng bình thường của vú và sớm phát hiện bất thường.
• Khám vú lâm sàng: Thực hiện khám trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa định kỳ 1 – 3 năm/lần.
• Phụ nữ từ 40 – 49 tuổi: Khám vú lâm sàng hàng năm, kết hợp chụp nhũ ảnh (mammography) 1 – 2 năm/lần và siêu âm vú (giúp hỗ trợ chẩn đoán chính xác ở những người có mô vú dày).

Phụ nữ từ 50 tuổi trở lên: Thực hiện chụp nhũ ảnh định kỳ hàng năm (giúp phát hiện sớm tới 85 – 90% ca bệnh) kết hợp khám lâm sàng và siêu âm vú khi cần thiết

Những chị em thuộc các trường hợp sau đây nên tiến hành tầm soát sớm hơn (từ 25 – 30 tuổi) bằng phương pháp chụp MRI tuyến vú kết hợp chụp nhũ ảnh:

• Người mang đột biến gen di truyền BRCA1 hoặc BRCA2.
• Người có tiền sử gia đình mạnh về ung thư vú hoặc ung thư buồng trứng.
• Người từng thực hiện xạ trị vùng ngực khi dưới 30 tuổi.
• Người có tiền sử mắc các tổn thương tuyến vú tăng sinh không điển hình.

Lưu ý: Nếu nhận thấy các triệu chứng như xuất hiện khối u ở vú hoặc nách, núm vú bị tụt vào trong/tiết dịch máu, da vú nhăn lõm hoặc sần vỏ cam, vú sưng đỏ kéo dài, chị em cần đi khám chuyên khoa ngay lập tức.

Phụ nữ từ 40 tuổi trở lên hoặc những người có yếu tố nguy cơ cao như tiền sử gia đình mắc bệnh nên chủ động tầm soát ung thư vú định kỳ để phát hiện sớm

4. Chi phí tầm soát ung thư vú 

Chi phí tầm soát ung thư vú không cố định ở một mức duy nhất mà phụ thuộc vào từng danh mục kỹ thuật được chỉ định (như siêu âm vú, chụp nhũ ảnh kỹ thuật số, chụp MRI hay xét nghiệm gen di truyền), độ tuổi cũng như mức độ nguy cơ cá nhân của từng người.

Khi thực hiện tầm soát tại các cơ sở y tế uy tín như Bệnh viện STO Phương Đông, người bệnh hoàn toàn yên tâm vì mọi danh mục dịch vụ và gói tầm soát đều được niêm yết minh bạch, công khai chi tiết và báo giá rõ ràng trước khi tiến hành. Đội ngũ bác sĩ chuyên khoa sẽ khám lâm sàng, đánh giá yếu tố nguy cơ để tư vấn phương án tầm soát tối ưu và tiết kiệm chi phí nhất cho từng khách hàng.

Đối tượng có nguy cơ bị ung thư vú không chỉ giới hạn ở người có tiền sử gia đình mắc bệnh mà còn bao gồm những người có yếu tố di truyền, tiền sử bệnh lý tại vú, tiếp xúc với bức xạ vùng ngực hoặc một số yếu tố nội tiết và lối sống. Tuy nhiên, có yếu tố nguy cơ không đồng nghĩa chắc chắn mắc ung thư, đồng thời người không có yếu tố nguy cơ vẫn có thể phát bệnh. Vì vậy, phụ nữ nên chủ động khám vú, trao đổi với bác sĩ về thời điểm và phương pháp tầm soát phù hợp với độ tuổi, tiền sử cá nhân. Khi phát hiện khối u, thay đổi da hoặc núm vú bất thường, cần thăm khám sớm tại cơ sở y tế như Bệnh viện STO Phương Đông để được đánh giá và tư vấn chuyên môn.

Những câu hỏi thường gặp về đối tượng có nguy cơ bị ung thư vú