Tăng cân sau sinh do đâu? Cách kiểm soát cân nặng an toàn cho mẹ

Tăng cân sau sinh là tình trạng khiến nhiều phụ nữ lo lắng, đặc biệt khi cân nặng khó giảm dù đã điều chỉnh chế độ ăn uống và sinh hoạt. Tình trạng này có thể liên quan đến thay đổi nội tiết, nhu cầu dinh dưỡng khi nuôi con bằng sữa mẹ, thiếu ngủ và giảm hoạt động thể chất. Hiểu rõ nguyên nhân giúp mẹ lựa chọn cách kiểm soát cân nặng phù hợp, đồng thời bảo đảm sức khỏe và quá trình hồi phục sau sinh.

1. Vì sao phụ nữ dễ bị tăng cân sau sinh?

Thực chất, tình trạng tăng cân kéo dài sau khi sinh chịu ảnh hưởng lớn từ những thay đổi trong lối sống, chế độ dinh dưỡng và sự biến động sinh lý của cơ thể.

Ăn nhiều để có sữa cho con bú

Việc phụ nữ sau sinh ăn nha xuất phát từ quan niệm bồi bổ thật nhiều thực phẩm bổ dưỡng để có đủ sữa cho con bú, nhiều mẹ bỉm nạp năng lượng vượt quá nhu cầu thực tế của cơ thể. Lượng dinh dưỡng dư thừa này nhanh chóng tích tụ thành các lớp mỡ dày ở vùng bụng, đùi và bắp tay. Bên cạnh đó, thói quen ăn lại phần thức ăn thừa của con để tránh lãng phí cũng âm thầm khiến mẹ tích tụ thêm nhiều calo không cần thiết.

Tâm lý cố gắng nạp nhiều dinh dưỡng để có đủ sữa cho con bú là một trong những nguyên nhân chính khiến phụ nữ dễ bị dư thừa năng lượng và tăng cân sau sinh

Ngủ không đủ, ít vận động

Việc thức đêm liên tục để chăm sóc trẻ, thay tã, dỗ con khóc làm mẹ bỉm thiếu ngủ trầm trọng và rơi vào mệt mỏi mãn tính. Tình trạng này làm xáo trộn quá trình trao đổi chất, kích thích não bộ phát tín hiệu thèm ăn và nạp nhiều thức ăn hơn. Đồng thời, do cơ thể kiệt sức sau một ngày chăm con, nhiều chị em ít vận động và ngại tập luyện, làm năng lượng dư thừa càng khó giải phóng.

Rối loạn nội tiết sau sinh

Sự sụt giảm đột ngột của các hormone thai kỳ sau khi sinh cùng với sự gia tăng hormone gia tăng căng thẳng do áp lực chăm con làm mất cân bằng nội tiết tố. Điều này làm cho tốc độ chuyển hóa cơ bản bị chậm lại, khiến cơ thể dễ tích mỡ và gặp nhiều khó khăn trong việc tiêu hao calo.

2. Nỗi lo lắng của phụ nữ khi bị tăng cân sau sinh

Tăng cân mất kiểm soát sau sinh không chỉ làm vóc dáng thay đổi mà còn có thể ảnh hưởng đến tâm lý và sức khỏe của người mẹ. Khi vòng bụng lớn hơn, bắp tay và đùi tích tụ nhiều mỡ, nhiều phụ nữ cảm thấy ngoại hình không còn như trước, dần mất tự tin và ngại giao tiếp. Những mặc cảm này, cộng với áp lực chăm sóc con nhỏ, tình trạng thiếu ngủ và mệt mỏi kéo dài, có thể khiến người mẹ dễ căng thẳng, lo âu, thậm chí làm tăng nguy cơ trầm cảm sau sinh. 

Tăng cân mất kiểm soát sau sinh khiến nhiều người mẹ rơi vào trạng thái tự ti về vóc dáng, ảnh hưởng không nhỏ đến tâm lý và chất lượng cuộc sống

Sự thay đổi về ngoại hình và tâm lý cũng có thể khiến mẹ ngại gần gũi bạn đời, giảm ham muốn tình dục, ảnh hưởng đến đời sống vợ chồng. Đáng lưu ý, tình trạng thừa cân kéo dài còn làm tăng nguy cơ rối loạn mỡ máu, bệnh tim mạch và các vấn đề cơ xương khớp. Nếu cân nặng tăng quá mức, nguy cơ rối loạn kinh nguyệt và ảnh hưởng đến khả năng sinh sản trong tương lai cũng cần được quan tâm.

3. Cách kiểm soát cân nặng an toàn cho mẹ bỉm

Để lấy lại vóc dáng mà vẫn đảm bảo sức khỏe và nguồn sữa nuôi con, mẹ bỉm nên áp dụng các biện pháp kiểm soát cân nặng khoa học:

• Xây dựng chế độ ăn cân đối giữa các nhóm chất (tinh bột, đạm, chất xơ từ rau xanh, hoa quả), hạn chế đồ ăn nhanh, chiên xào nhiều dầu mỡ. Mẹ nên chia nhỏ khẩu phần thành nhiều bữa trong ngày để duy trì năng lượng và hạn chế cảm giác đói. Đặc biệt, hãy uống đủ từ 2 – 2,5 lít nước mỗi ngày để hỗ trợ trao đổi chất.
• Việc duy trì cho con bú sữa mẹ trong những tháng đầu không chỉ cung cấp dưỡng chất tốt nhất cho trẻ mà còn giúp mẹ tiêu hao khoảng 500 calo mỗi ngày, đồng thời kích thích các cơn co thắt thúc đẩy tử cung mau co hồi.
• Mẹ nên tranh thủ nghỉ ngơi hoặc chợp mắt khi em bé ngủ. Hãy chủ động tâm sự, chia sẻ bớt công việc chăm con và nhà cửa với chồng hoặc người thân trong gia đình để giải tỏa áp lực tâm lý, giữ tinh thần luôn thoải mái.
• Sau khi cơ thể hồi phục (thường từ 1 tháng sau sinh), mẹ có thể bắt đầu tập luyện nhẹ nhàng như đi bộ, tập yoga, thiền hoặc đẩy xe đưa bé đi dạo.
• Không nên uống thuốc giảm cân, nhịn ăn tiêu cực vì việc nhịn ăn khắt khe hay tự ý dùng thuốc giảm cân cấp tốc có thể khiến cơ thể mẹ bị kiệt sức, thiếu hụt dinh dưỡng, suy giảm cả về lượng lẫn chất lượng sữa, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của em bé.

Xây dựng thực đơn cân đối giữa đạm, xơ, tinh bột và chất béo tốt giúp mẹ vừa đảm bảo chất lượng nguồn sữa vừa kiểm soát cân nặng hiệu quả

Tăng cân sau sinh không chỉ liên quan đến chế độ ăn mà còn chịu ảnh hưởng của nội tiết, giấc ngủ và quá trình hồi phục của cơ thể. Mẹ nên ưu tiên dinh dưỡng cân đối, vận động phù hợp với tình trạng sức khỏe và tránh giảm cân quá nhanh, đặc biệt trong thời gian cho con bú. Nếu cân nặng tăng bất thường hoặc khó kiểm soát kéo dài, hãy thăm khám để được đánh giá nguyên nhân. Bệnh viện STO Phương Đông hỗ trợ tư vấn sức khỏe và định hướng chăm sóc sau sinh phù hợp.

Những câu hỏi thường gặp về việc tăng cân sau sinh