Bị gút kiêng ăn gì? Thực phẩm nên ăn, cần hạn chế và lưu ý dinh dưỡng

Bị gút kiêng ăn gì là câu hỏi được rất nhiều người bệnh quan tâm, bởi chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát nồng độ acid uric và hạn chế các cơn đau tái phát. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ nhóm thực phẩm cần tránh, nhóm nên bổ sung, cùng những lưu ý dinh dưỡng quan trọng để sống chung với bệnh gút một cách nhẹ nhàng hơn.

1. Người bị gút kiêng ăn gì?

1.1 Thực phẩm chứa nhiều purin

Đây là nhóm đầu tiên cần nhắc đến khi giải đáp thắc mắc bị gút kiêng ăn gì, vì purin sau khi được cơ thể chuyển hóa sẽ tạo thành acid uric – Nguyên nhân trực tiếp gây ra các cơn gút cấp.

• Nội tạng động vật: Gan, thận, tim, óc, dạ dày chứa hàm lượng purin cực cao, được xem là nhóm thực phẩm cần tránh tuyệt đối với người bệnh gút vì có thể kích hoạt cơn đau cấp chỉ sau một bữa ăn.
• Thịt đỏ: Thịt bò, thịt dê, thịt cừu, thịt trâu chứa lượng đạm và purin đáng kể. Người bệnh không cần loại bỏ hoàn toàn khỏi thực đơn nhưng nên hạn chế ở mức tối đa khoảng 100g/ngày, không quá 1-2 lần mỗi tuần và ưu tiên chế biến bằng cách luộc, hấp thay vì chiên, nướng.
• Nước hầm xương: Nước dùng được ninh từ xương, thịt trong thời gian dài thường có hàm lượng purin hòa tan cao, người bệnh gút nên hạn chế sử dụng đặc biệt là nước hầm đậm đặc.
• Thịt thú rừng: Tương tự thịt đỏ nhưng thường có hàm lượng đạm và purin cao hơn, cần hạn chế tối đa trong khẩu phần ăn.

Thực phẩm giàu purin như nội tạng, thịt đỏ và hải sản có thể làm tăng acid uric ở người bệnh gút

1.2 Hải sản có hàm lượng purin cao

Nhiều loại hải sản tuy giàu dinh dưỡng nhưng cũng chứa hàm lượng purin đáng kể, dễ khiến nồng độ acid uric tăng đột ngột nếu ăn nhiều. Các loại cần lưu ý gồm cá cơm, cá mòi, cá trích, cá thu, tôm, cua, sò, hàu. Đây đều là những thực phẩm nằm trong nhóm khiến nhiều người thắc mắc bị gút kiêng ăn gì khi xây dựng thực đơn hàng ngày, vì chúng vừa bổ dưỡng vừa tiềm ẩn nguy cơ làm bùng phát cơn đau nếu tiêu thụ quá nhiều cùng lúc.

1.3 Rượu bia và đồ uống có đường

Bia là loại đồ uống cần đặc biệt lưu ý, vì không chỉ chứa cồn mà còn có hàm lượng purin từ men bia khá cao. Rượu nói chung, đặc biệt là rượu mạnh, cản trở quá trình đào thải acid uric qua thận, khiến nồng độ acid uric trong máu tăng lên nhanh chóng. Bên cạnh đó, nước ngọt có gas và các loại đồ uống chứa nhiều fructose (đường công nghiệp) cũng kích thích gan tăng sản sinh acid uric, làm tăng nguy cơ tái phát cơn gút cấp.

Rượu bia và đồ uống chứa nhiều đường làm tăng nguy cơ khởi phát và tái phát cơn gút cấp

1.4 Thực phẩm chế biến sẵn

Các loại xúc xích, thịt nguội, đồ hộp và thức ăn nhanh thường chứa nhiều muối, chất bảo quản và chất béo bão hòa. Những yếu tố này không chỉ ảnh hưởng xấu đến quá trình đào thải acid uric mà còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh chuyển hóa khác đi kèm với gút như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu. Người bệnh nên ưu tiên thực phẩm tươi, tự chế biến tại nhà để kiểm soát tốt hơn lượng dinh dưỡng nạp vào.

Thực phẩm chế biến sẵn chứa nhiều muối và chất béo, không có lợi cho người mắc bệnh gút.

1.5 Người bị gút có cần kiêng hoàn toàn rau giàu purin không?

Đây là điểm nhiều người bệnh dễ hiểu nhầm khi tìm hiểu bị gút kiêng ăn gì. Một số loại rau như măng tây, nấm, cải xoăn, su hào, đậu lăng, đậu Hà Lan tuy có chứa hàm lượng purin tương đối, nhưng theo các khuyến cáo y khoa hiện nay, purin có nguồn gốc thực vật ít gây ảnh hưởng đến nồng độ acid uric hơn purin từ động vật. 

Điều này có nghĩa là người bệnh gút không cần kiêng hoàn toàn nhóm rau này, mà chỉ nên ăn với lượng vừa phải, không cần loại bỏ triệt để như với nội tạng hay thịt đỏ. Việc kiêng khem quá mức các loại rau này đôi khi còn khiến cơ thể thiếu hụt chất xơ và vi chất cần thiết, không có lợi cho sức khỏe tổng thể của người bệnh.

2. Người bị gút nên ăn gì?

2.1 Nhóm thực phẩm giàu đạm ít purin

Bên cạnh việc nắm rõ nên kiêng ăn gì khi bị gút, người bệnh cũng cần biết những nguồn đạm thay thế an toàn để đảm bảo dinh dưỡng hàng ngày:

• Trứng: Là nguồn đạm chứa rất ít purin, đồng thời cung cấp canxi tốt cho xương, có thể dùng thay thế một phần thịt trong khẩu phần ăn.
• Sữa ít béo: Sữa và chế phẩm từ sữa ít béo có thể hỗ trợ giảm nồng độ acid uric huyết thanh,là lựa chọn nên bổ sung đều đặn.
• Thịt trắng: Ức gà, cá sông (cá lóc, cá diêu hồng, cá rô) chứa lượng đạm cao nhưng ít purin hơn đáng kể so với thịt đỏ, nên dùng ở mức khoảng 110-170g mỗi ngày để vừa đủ dinh dưỡng vừa an toàn cho người bệnh.

2.2 Rau xanh và trái cây

Nhóm thực phẩm này đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ giảm viêm và đào thải acid uric. Đặc biệt, vitamin C có tác dụng hỗ trợ hạ nồng độ acid uric, kháng viêm và tăng cường sức đề kháng. Một số loại trái cây và rau củ nên ưu tiên bổ sung gồm cherry (anh đào được giúp giảm viêm và hạ acid uric hiệu quả nhờ chứa nhiều anthocyanin), táo, cam, dưa leo cùng các loại rau ít purin khác như bí xanh, cà tím, súp lơ.

Tuy nhiên, cần lưu ý không nên bổ sung vitamin C liều quá cao (đặc biệt dưới dạng viên uống), vì có thể gây tác dụng ngược, làm tăng oxalat niệu và ảnh hưởng đến khả năng đào thải acid uric của thận.

Người bị gút nên ưu tiên rau xanh, trái cây, sữa ít béo và uống đủ nước để hỗ trợ kiểm soát acid uric

2.3  Ngũ cốc nguyên hạt

Các loại ngũ cốc nguyên hạt như yến mạch, gạo lứt, lúa mạch chứa nhiều chất xơ, giúp hỗ trợ kiểm soát cân nặng và ức chế tình trạng viêm ở các khớp liên quan đến bệnh gút. Đây là nhóm thực phẩm nên có mặt thường xuyên trong thực đơn, vừa cung cấp năng lượng ổn định vừa ít gây ảnh hưởng đến nồng độ acid uric.

2.4 Uống đủ nước

Nước đóng vai trò thiết yếu giúp thận đào thải acid uric ra khỏi cơ thể hiệu quả hơn. Người bệnh nên ưu tiên nước lọc và nước khoáng kiềm không gas với mục tiêu lượng nước khoảng 2-2,5 lít mỗi ngày. Việc uống đủ nước không chỉ hỗ trợ kiểm soát nồng độ acid uric mà còn giúp hạn chế nguy cơ hình thành sỏi thận.

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong quá trình kiểm soát bệnh gút, giúp ổn định nồng độ acid uric, giảm tần suất các cơn gút cấp và hạn chế nguy cơ biến chứng lâu dài. Bên cạnh việc biết bị gút kiêng ăn gì, người bệnh cũng cần xây dựng chế độ ăn cân bằng, duy trì cân nặng hợp lý, tập luyện phù hợp và tuân thủ phác đồ điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ. Việc tự ý kiêng khem quá mức hoặc áp dụng các chế độ ăn truyền miệng có thể khiến cơ thể thiếu hụt dinh dưỡng và ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị.

Nếu xuất hiện các dấu hiệu như đau khớp dữ dội, sưng nóng đỏ tái phát nhiều lần, nổi hạt tophi hoặc xét nghiệm cho thấy nồng độ acid uric tăng cao, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị sớm.

Tại Bệnh viện STO Phương Đông, đội ngũ bác sĩ chuyên khoa sẽ trực tiếp thăm khám, đánh giá tình trạng bệnh, tư vấn chế độ dinh dưỡng phù hợp và xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa, giúp người bệnh kiểm soát bệnh gút hiệu quả, giảm nguy cơ tái phát và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Giải đáp các thực phẩm người bệnh gút thường thắc mắc