Sốt xuất huyết thường khởi phát đột ngột với những biểu hiện dễ nhầm lẫn với cảm cúm hoặc sốt siêu vi. Tuy nhiên, bệnh có thể chuyển nặng sau vài ngày, ngay cả khi người bệnh bắt đầu hạ sốt. Nhận biết dấu hiệu sốt xuất huyết theo từng giai đoạn giúp phát hiện sớm những bất thường, đặc biệt là các dấu hiệu cảnh báo cần được thăm khám ngay.
1. Bệnh sốt xuất huyết có nguy hiểm không?
Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi-rút Dengue gây ra, lây truyền chủ yếu qua trung gian muỗi vằn Aedes. Có 4 chủng huyết thanh vi-rút Dengue (DENV-1 đến DENV-4), đồng nghĩa với việc mỗi người có thể bị nhiễm bệnh đến 4 lần trong đời. Đáng chú ý, các lần tái nhiễm sau hoặc người bệnh có bệnh nền thường có nguy cơ cao chuyển sang thể sốt xuất huyết nặng.
Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm đe dọa tính mạng:
- Hội chứng sốc Dengue (Sốc sốt xuất huyết): Vi-rút khiến thoát huyết tương khỏi mạch máu, gây giảm thể tích tuần hoàn, tụt huyết áp đột ngột và suy đa tạng. Tình trạng này có thể gây tử vong nhanh chóng nếu không được cấp cứu hồi sức kịp thời.
- Xuất huyết đường tiêu hóa: Người bệnh bị chảy máu dạ dày, ruột với biểu hiện nôn ra máu, đi ngoài phân đen bóng hoặc đi ngoài ra máu tươi.
- Xuất huyết brain/não: Triệu chứng ban đầu có thể chỉ là sốt và đau đầu, nhưng sau đó tiến triển nhanh thành yếu liệt tay chân, liệt nửa người, hôn mê và tử vong rất nhanh.
- Suy giảm tiểu cầu nặng: Lượng tiểu cầu trong máu sụt giảm sâu làm tăng nguy cơ chảy máu ồ ạt không cầm được tại nhiều cơ quan.
Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm cấp tính cực kỳ nguy hiểm, nếu không được điều trị kịp thời có thể gây biến chứng thoát huyết tương, xuất huyết não dẫn đến liệt nửa người, hôn mê và tử vong
2. Dấu hiệu sốt xuất huyết ở người lớn
Ở người lớn, các triệu chứng sốt xuất huyết ở giai đoạn nhẹ (thể cổ điển) thường rầm rộ nhưng chưa xuất hiện biến chứng nguy hiểm. Các dấu hiệu điển hình thường khởi phát từ 3–7 ngày sau khi bị muỗi mang vi-rút đốt, bao gồm 7 biểu hiện đặc trưng:
- Sốt cao đột ngột: Nhiệt độ cơ thể tăng nhanh lên 39–40,5°C, sốt kéo dài liên tục 2–7 ngày và rất khó hạ sốt bằng các loại thuốc hạ sốt thông thường.
- Đau đầu dữ dội: Cảm giác nhức đầu nghiêm trọng, tập trung nhiều ở vùng trán và thái dương.
- Đau hốc mắt (đau sau nhãn cầu): Người bệnh cảm thấy cử động mắt bị đau nhức, tức nặng đằng sau hai hốc mắt.
- Đau nhức cơ và khớp: Đau mỏi toàn thân, co thắt các cơ và nhức mỏi xương khớp khiến người bệnh kiệt sức.
- Buồn nôn và nôn ói: Sự xâm nhập của vi-rút gây rối loạn tiêu hóa, đau bụng cồn cào, buồn nôn hoặc nôn mửa mỗi khi ăn uống.
- Phát ban và xuất huyết dưới da: Xuất hiện các chấm nhỏ li ti màu đỏ (chấm xuất huyết) dưới da không mất đi khi ấn nhẹ, hoặc các mảng bầm tím bất thường.
- Chảy máu niêm mạc: Dễ bị chảy máu cam, chảy máu chân răng hoặc chảy máu nướu răng bất thường.
Triệu chứng điển hình của sốt xuất huyết ở người lớn là tình trạng sốt cao đột ngột lên đến 39–40,5°C, kéo dài liên tục từ 2–7 ngày và rất khó hạ sốt bằng các loại thuốc thông thường
3. Khi nào cần đến bác sĩ ngay?
Một sai lầm rất nguy hiểm là tâm lý chủ quan cho rằng bệnh đã khỏi khi cơ thể bắt đầu hạ sốt. Trên thực tế, giai đoạn nguy hiểm nhất của sốt xuất huyết lại rơi vào ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh đặc biệt là trong vòng 24–48 giờ ngay sau khi cắt sốt. Đây là thời điểm quá trình thoát huyết tương và hạ tiểu cầu diễn ra mạnh mẽ nhất.
Cần đưa người bệnh đến ngay cơ sở y tế gần nhất hoặc khoa cấp cứu nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào dưới đây:
- Người bệnh trở nên bứt rứt, vật vã, bồn chồn hoặc ngược lại là mệt lả, ngủ li bì, lơ mơ, gọi hỏi đáp ứng chậm.
- Tay chân lạnh ẩm, vã mồ hôi, da xanh tái hoặc nổi vân tím, mạch nhanh yếu và tụt huyết áp.
- Nôn nhiều lần trong ngày, không thể ăn uống hay giữ lại bất kỳ thứ gì trong dạ dày.
- Đau bụng dữ dội hoặc đau tăng lên khi ấn vào vùng hạ sườn phải (vị trí của gan).
- Chảy máu mũi hoặc chân răng ồ ạt khó cầm, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc có máu tươi.
- Người bệnh thở nhanh, thở nông hoặc có cảm giác khó thở, hụt hơi do tình trạng tràn dịch.
Người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay lập tức khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo chuyển nặng như đau bụng dữ dội, nôn ói liên tục, chảy máu chân răng, chảy máu cam hoặc vật vã, li bì
Dấu hiệu sốt xuất huyết không chỉ dừng lại ở tình trạng sốt cao mà còn có thể xuất hiện xuất huyết dưới da, chảy máu bất thường, đau bụng hoặc nôn ói liên tục. Người bệnh cần theo dõi sát diễn tiến, không chủ quan khi đã hạ sốt và đến cơ sở y tế ngay nếu có dấu hiệu cảnh báo. Khi xuất hiện triệu chứng nghi ngờ, bạn có thể đến Bệnh viện STO Phương Đông để được bác sĩ thăm khám, đánh giá tình trạng và hướng dẫn theo dõi phù hợp.
Những câu hỏi thường gặp về dấu hiệu sốt xuất huyết
Người bị sốt xuất huyết có được tự ý dùng thuốc Paracetamol hoặc Aspirin để hạ sốt tại nhà không?
Người bệnh có thể dùng Paracetamol để hạ sốt theo đúng liều lượng và chỉ dẫn của bác sĩ. Tuy nhiên, tuyệt đối không sử dụng Aspirin hoặc Ibuprofen, vì các loại thuốc này có tác dụng chống đông máu, làm tăng nguy cơ xuất huyết dạ dày và chảy máu nghiêm trọng.
Vì sao khi người bệnh vừa hết sốt lại là lúc nguy cơ biến chứng cao nhất?
Khi cơn sốt bắt đầu hạ (từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7), hiện tượng thoát huyết tương qua thành mạch và tình trạng giảm tiểu cầu trong máu đạt mức đỉnh điểm. Đây chính là lúc dễ xảy ra sốc sốt xuất huyết, cô đặc máu và xuất huyết nội tạng. Do đó, người bệnh cần được theo dõi y tế chặt chẽ nhất vào thời điểm vừa hạ sốt.
Từng bị sốt xuất huyết rồi có bị nhiễm lại nữa không?
Có. Vi-rút Dengue có 4 chủng huyết thanh khác nhau (DENV-1, DENV-2, DENV-3, DENV-4). Sau khi mắc một chủng, cơ thể chỉ tạo miễn dịch trọn đời với chủng đó nhưng vẫn có thể nhiễm 3 chủng còn lại. Đặc biệt, những lần tái nhiễm sau thường có nguy cơ diễn tiến nặng hơn lần đầu.
Sốt xuất huyết nhẹ chăm sóc tại nhà cần bù nước và dinh dưỡng thế nào cho đúng?
Người bệnh điều trị tại nhà cần tăng thời gian nghỉ ngơi, uống nhiều nước (nước lọc, Oresol, nước trái cây giàu vitamin C) để bù lượng dịch mất do sốt. Về ăn uống, nên chọn thức ăn mềm, lỏng, dễ tiêu như cháo, súp, canh hầm và chia làm nhiều bữa nhỏ trong ngày.
Làm thế nào để phân biệt sốt xuất huyết với cảm cúm thông thường trong những ngày đầu?
Cảm cúm thông thường thường đi kèm các triệu chứng đường hô hấp trên như ho, đau họng, chảy nước mũi. Trong khi đó, sốt xuất huyết thường gây sốt cao đột ngột (rất khó hạ sốt), kèm đau nhức hốc mắt dữ dội, đau cơ khớp nghiêm trọng và có thể xuất hiện các chấm xuất huyết nhỏ trên da.
