Mất ngủ kéo dài nên khám khoa nào? Khi khó ngủ và kéo dài dai dẳng?

Đã thử ngủ sớm, hạn chế dùng điện thoại nhưng vẫn trằn trọc hàng giờ hoặc tỉnh giấc nhiều lần trong đêm? Khi tình trạng này lặp lại, cơ thể có thể rơi vào trạng thái mệt mỏi, giảm tập trung và khó duy trì sinh hoạt bình thường. Thay vì tiếp tục tự tìm cách cải thiện giấc ngủ, người bệnh nên xem xét nguyên nhân tiềm ẩn. Vậy mất ngủ kéo dài nên khám khoa nào, đặc biệt khi tình trạng này đi kèm lo âu, đau đầu hoặc buồn ngủ vào ban ngày?

1. Mất ngủ kéo dài nên khám khoa nào?

Khi đối mặt với tình trạng trằn trọc khó đi vào giấc ngủ, ngủ chập chờn hoặc thường xuyên thức giấc giữa đêm, Khoa Thần kinh là chuyên khoa ưu tiên hàng đầu mà người bệnh nên tìm đến thăm khám.

Nguyên nhân gây mất ngủ kéo dài phần lớn xuất phát từ các rối loạn chức năng thần kinh, sự suy giảm lưu lượng máu nuôi dưỡng não bộ hoặc những tổn thương thực thể tại hệ thần kinh trung ương. Việc thăm khám tại Khoa Thần kinh (hoặc Khoa khám bệnh – Cấp cứu) đặc biệt quan trọng khi tình trạng mất ngủ xuất hiện cùng các triệu chứng thể chất như đau đầu, hoa mắt, chóng mặt, đau cổ vai gáy, tê bì tay chân hay suy giảm trí nhớ. Bác sĩ chuyên khoa Thần kinh sẽ tiến hành đánh giá toàn diện để xác định chính xác căn nguyên gây rối loạn giấc ngủ.

Tình trạng mất ngủ kéo dài không chỉ gây mệt mỏi mà còn là dấu hiệu cảnh báo tổn thương thần kinh, cần được khám và chẩn đoán chuyên khoa sớm

2. Quy trình khám mất ngủ bao gồm những gì?

Để tìm đúng nguyên nhân khiến cơ thể rơi vào trạng thái “càng ngủ càng mệt”, quy trình chẩn đoán mất ngủ chuẩn y khoa thường trải qua các bước khám lâm sàng và cận lâm sàng khép kín sau:

• Khám lâm sàng và khai thác tiền sử: Bác sĩ sẽ trao đổi trực tiếp với người bệnh nhằm ghi nhận thói quen sinh hoạt, lịch trình ngủ nghỉ, thời gian mất ngủ kéo dài bao lâu, các biểu hiện uể oải ban ngày, yếu tố căng thẳng tâm lý cùng tiền sử bệnh lý và các loại thuốc đang sử dụng. Đây là bước quan trọng giúp định hướng nguyên nhân ban đầu.
• Đo đa ký giấc ngủ (Polysomnography – PSG): Đây được xem là “tiêu chuẩn vàng” trong chẩn đoán các rối loạn liên quan đến giấc ngủ. Hệ thống thiết bị chuyên sâu sẽ theo dõi và ghi lại liên tục sóng não (EEG), nhịp tim, nhịp thở, nồng độ oxy trong máu và cử động của cơ thể trong suốt đêm ngủ. Kỹ thuật này giúp phát hiện chính xác hội chứng ngưng thở khi ngủ hay rối loạn nhịp sinh học.
• Đánh giá tâm lý – thần kinh: Người bệnh có thể được thực hiện các bảng đánh giá thang điểm (như thang điểm Epworth) hoặc các bài trắc nghiệm tâm lý nhằm phát hiện tình trạng căng thẳng (stress) mạn tính, rối loạn lo âu, trầm cảm hoặc các rối loạn cảm xúc tiềm ẩn. Ngoài ra, tùy theo triệu chứng đi kèm, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm máu, đo điện não đồ hay chụp MRI.

3. Các bệnh liên quan đến chứng mất ngủ

Mất ngủ kéo dài không phải lúc nào cũng do áp lực công việc. Đôi khi đó là dấu hiệu sớm của một bệnh lý đang tiến triển, và mỗi bệnh làm hỏng giấc ngủ theo một cách riêng.

Với bệnh lý về não và tim mạch, nguyên nhân thường nằm ở việc máu lưu thông kém. Khi lượng máu lên não giảm (thiếu máu não, hay suy tuần hoàn não), tế bào thần kinh thiếu oxy, người bệnh hay đau đầu, chóng mặt và khó giữ được giấc ngủ sâu, dễ tỉnh giữa đêm. Tương tự, rối loạn nhịp tim, suy tim hoặc tăng huyết áp làm máu tưới đến cơ thể kém đi, khiến người bệnh hồi hộp, khó thở và bị đánh thức nhiều lần trong đêm.

Mất ngủ mãn tính có mối liên hệ chặt chẽ với các bệnh lý nguy hiểm như thoái hóa tế bào não, rối loạn thần kinh thực vật và các nguy cơ tim mạch

Bệnh Parkinson là trường hợp đáng chú ý hơn. Các rối loạn giấc ngủ như mất ngủ, giật mình, co giật tay chân khi ngủ có thể xuất hiện rất sớm, thậm chí trước cả những triệu chứng về vận động.

Về tâm lý, lo âu, căng thẳng kéo dài và trầm cảm khiến hệ thần kinh luôn ở trạng thái cảnh giác. Người bệnh vì thế khó vào giấc, trằn trọc hoặc tỉnh dậy quá sớm vào buổi sáng.

Giấc ngủ cũng có thể bị ảnh hưởng bởi thận và hô hấp. Khi chức năng thận suy giảm, cân bằng nước và điện giải bị xáo trộn, người bệnh phải đi tiểu nhiều lần ban đêm nên ngủ không liền mạch. Còn với hội chứng ngưng thở khi ngủ hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), tình trạng thiếu oxy và khó thở về đêm khiến giấc ngủ chập chờn, ban ngày người bệnh luôn mệt và lơ mơ.

Mất ngủ kéo dài không nên chỉ được xem là hệ quả của việc thức khuya hay căng thẳng. Việc lựa chọn chuyên khoa phù hợp cần dựa trên biểu hiện cụ thể, bệnh lý đi kèm và đánh giá của bác sĩ. Nếu khó ngủ thường xuyên tái diễn, ảnh hưởng đến công việc hoặc khiến sức khỏe suy giảm, bạn nên chủ động thăm khám thay vì tự ý dùng thuốc ngủ. Bệnh viện STO Phương Đông là địa chỉ để bạn đăng ký thăm khám, đánh giá tình trạng sức khỏe và được tư vấn hướng xử trí phù hợp.

Những câu hỏi thường gặp về mất ngủ kéo dài