Kết quả xét nghiệm đường huyết lúc đói nằm trong khoảng 100–125 mg/dL có thể khiến nhiều người lo lắng về nguy cơ mắc bệnh tiểu đường. Đây là ngưỡng đường huyết cao hơn bình thường nhưng chưa đủ tiêu chuẩn chẩn đoán đái tháo đường, thường được xếp vào nhóm tiền tiểu đường theo tiêu chuẩn của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA). Tuy nhiên, một chỉ số đơn lẻ chưa phản ánh đầy đủ tình trạng chuyển hóa đường trong cơ thể. Vậy đường huyết lúc đói 100–125 có phải tiền tiểu đường và cần làm gì khi nhận kết quả này?
1. Chỉ số đường huyết lúc đói là gì?
Xét nghiệm đường huyết lúc đói là phương pháp đo nồng độ glucose trong máu sau khi bạn đã nhịn ăn không nạp calo trong ít nhất 8 giờ (thường là qua đêm).Theo Tiêu chuẩn chăm sóc bệnh đái tháo đường của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA), các ngưỡng chẩn đoán ở người không mang thai được quy định như sau:
| Phân loại | Đường huyết lúc đói (Nhịn ăn ≥ 8 giờ) | Chỉ số HbA1c | Nghiệm pháp dung nạp Glucose (OGTT – sau 2 giờ) |
| Bình thường | Dưới 100 mg/dL (< 5,6 mmol/L) | Dưới 5,7% | Dưới 140 mg/dL (< 7,8 mmol/L) |
| Tiền tiểu đường | 100 – 125 mg/dL (5,6 – 6,9 mmol/L) | 5,7% – 6,4% | 140 – 199 mg/dL (7,8 – 11,0 mmol/L) |
| Bệnh tiểu đường | Từ 126 mg/dL trở lên (≥ 7,0 mmol/L) | Từ 6,5% trở lên | Từ 200 mg/dL trở lên (≥ 11,1 mmol/L) |
2. Nguyên nhân khiến đường huyết lúc đói tăng lên ranh giới 100–125 mg/dL
Đường huyết lúc đói tăng nhẹ lên mức ranh giới thường bắt nguồn từ các yếu tố sinh lý và cơ chế chuyển hóa trong cơ thể:
- Tình trạng kháng insulin: Insulin là hormone vận chuyển đường từ máu vào tế bào. Khi cơ thể bị kháng insulin, các tế bào phản ứng kém hơn, làm glucose bị tích tụ lại trong máu. Tình trạng này liên quan trực tiếp đến hiện tượng thừa cân, đặc biệt là sự tích tụ mỡ ở vùng bụng.
- Sản lượng glucose do gan giải phóng: Vào ban đêm khi bạn ngủ, gan sẽ tự động giải phóng glucose để duy trì năng lượng cho não bộ và cơ bắp. Nếu gan phản ứng kém với tín hiệu của insulin, nó sẽ tiếp tục giải phóng glucose khiến chỉ số đường huyết buổi sáng tăng cao dù bạn chưa ăn gì.
- Hiện tượng bình minh (Dawn phenomenon): Vào sáng sớm, cơ thể tự động tăng cường tiết các hormone như cortisol và hormone tăng trưởng, khiến lượng đường trong máu bị đẩy lên cao trước khi bạn thức dậy.
- Các yếu tố ảnh hưởng tạm thời: Chỉ số đo một lần có thể bị đẩy lên cao do bạn chưa nhịn ăn đủ 8 tiếng, vừa trải qua một đợt ốm/nhiễm trùng, bị căng thẳng (stress) kéo dài, hoặc do tác dụng phụ của một số thuốc như corticosteroid hay thuốc lợi tiểu.
Tình trạng kháng insulin khiến tế bào không hấp thụ đường hiệu quả, dẫn đến sự tích tụ glucose trong máu và làm chỉ số đường huyết lúc đói tăng lên ngưỡng 100–125 mg/dL
3. Kết quả 100–125 mg/dL có đủ kết luận bị tiểu đường không?
Câu trả lời là KHÔNG. Bệnh tiểu đường chỉ được xác định khi đường huyết lúc đói từ 126 mg/dL trở lên và bắt buộc phải có kết quả bất thường lần thứ hai để xác nhận.
Do các chỉ số đo đơn lẻ có thể dao động, bác sĩ thường sẽ chỉ định bạn thực hiện thêm các xét nghiệm đánh giá chuyên sâu:
- Lặp lại xét nghiệm đường huyết lúc đói và nên thực hiện vào một buổi sáng khác để xác định xem kết quả ban đầu là nhất thời hay ổn định.
- Xét nghiệm HbA1c để phản ánh mức đường huyết trung bình trong khoảng 2 đến 3 tháng gần nhất và không yêu cầu phải nhịn ăn trước khi lấy máu. Khoảng HbA1c từ 5,7% đến 6,4% sẽ xác nhận tình trạng tiền tiểu đường.
- Nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống (OGTT, với phương pháp này bạn sẽ nhịn ăn, lấy mẫu máu ban đầu, sau đó uống 75g dung dịch glucose và đo lại đường huyết sau 2 giờ. Kết quả từ 140 đến 199 mg/dL thuộc ngưỡng tiền tiểu đường.
Chỉ số đường huyết 100–125 mg/dL chưa đủ để kết luận mắc bệnh tiểu đường, nhưng đây là dấu hiệu cho thấy bạn đã bước vào giai đoạn tiền tiểu đường và cần can thiệp sớm
4. Tiền tiểu đường có nguy hiểm không và làm sao để cải thiện?
Giai đoạn tiền tiểu đường làm tăng nguy cơ tiến triển thành bệnh tiểu đường type 2 và làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch. Tuy nhiên, điểm tích cực là tình trạng này hoàn toàn có thể đảo ngược nếu được can thiệp sớm.
Dựa trên nghiên cứu từ Chương trình Phòng ngừa Bệnh tiểu đường (DPP), bạn có thể kiểm soát và hạ đường huyết hiệu quả nhờ các thay đổi lối sống:
- Duy trì tối thiểu 150 phút thể dục mỗi tuần (tương đương 30 phút/ngày, 5 ngày/tuần như đi bộ nhanh) giúp tế bào cơ bắp hấp thụ glucose tốt hơn.
- Ưu tiên thực phẩm nguyên chất, nhiều chất xơ như rau xanh, các loại đậu; đồng thời hạn chế tối đa đồ uống có đường và tinh bột tinh chế.
- Nếu đang thừa cân, việc giảm ít nhất 7% trọng lượng cơ thể giúp cải thiện rõ rệt độ nhạy của insulin.
- Ngủ đủ giấc giúp cân bằng hormone insulin, bởi việc thiếu ngủ dù chỉ 1–2 đêm cũng có thể làm giảm độ nhạy insulin của cơ thể.
- Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) khuyến nghị người ở giai đoạn tiền tiểu đường nên thực hiện xét nghiệm kiểm tra lại ít nhất 1 lần mỗi năm.
Đường huyết lúc đói 100–125 mg/dL thuộc ngưỡng rối loạn đường huyết lúc đói, một dạng tiền tiểu đường theo tiêu chuẩn ADA. Dù chưa được chẩn đoán mắc đái tháo đường, đây vẫn là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ tiến triển bệnh nếu không được theo dõi và kiểm soát phù hợp. Người có kết quả này nên trao đổi với bác sĩ về việc kiểm tra HbA1c, nghiệm pháp dung nạp glucose và đánh giá các yếu tố nguy cơ liên quan. Bệnh viện STO Phương Đông hỗ trợ thăm khám, xét nghiệm và tư vấn hướng kiểm soát đường huyết phù hợp với từng người.
