Viêm xoang có lây sang người khác không? Những điều cần biết

Viêm xoang có lây không là thắc mắc thường gặp, đặc biệt khi sống hoặc tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh. Về bản chất, viêm xoang không phải bệnh truyền nhiễm và không lây trực tiếp từ người sang người. Tuy nhiên, một số trường hợp viêm xoang xuất phát từ virus, vi khuẩn liên quan đến nhiễm trùng đường hô hấp vẫn có khả năng lây truyền tác nhân gây bệnh. Vậy viêm xoang lây qua đường nào và cần làm gì để hạn chế nguy cơ?

1. Nguyên nhân viêm xoang là gì?

Viêm xoang xảy ra khi lớp niêm mạc lót bên trong các xoang cạnh mũi bị viêm, sưng phù, khiến các lỗ thông xoang bị bít tắc, dịch không thoát ra ngoài được và tạo điều kiện cho vi sinh vật phát triển. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này khá đa dạng, có thể chia thành các nhóm chính sau:

• Nhiễm trùng đường hô hấp trên do virus: Khi bị cảm lạnh hoặc cúm thông thường, tình trạng viêm nhiễm do virus ở mũi có thể lan sang các xoang lân cận, gây sưng viêm và tắc nghẽn lỗ thông xoang. Đây cũng chính là nhóm nguyên nhân liên quan trực tiếp đến khả năng lây truyền, vì các loại virus gây cảm lạnh, cúm hoàn toàn có thể lây từ người sang người qua đường hô hấp.
• Nhiễm khuẩn: Khi tình trạng ứ đọng dịch do viêm do virus kéo dài, vi khuẩn có thể phát triển thêm, khiến viêm xoang do virus ban đầu tiến triển thành viêm xoang do vi khuẩn với triệu chứng thường nặng và kéo dài hơn.
• Dị ứng – phấn hoa, bụi, lông thú hoặc các dị nguyên khác.
• Bất thường cấu trúc giải phẫu như vẹo vách ngăn mũi, polyp mũi xoang cản trở lưu thông dịch tự nhiên, khiến người bệnh dễ mắc viêm xoang tái phát. 

Các yếu tố khác bao gồm tiếp xúc khói thuốc lá, ô nhiễm không khí, thay đổi áp suất đột ngột hoặc hệ miễn dịch suy yếu đều là những yếu tố nguy cơ không có khả năng lây từ người này sang người khác.

Viêm xoang do nhiễm khuẩn có thể liên quan đến các tác nhân gây nhiễm trùng đường hô hấp

2. Viêm xoang có lây không? 

Bản thân viêm xoang không phải là một bệnh truyền nhiễm và không lây trực tiếp từ người bệnh sang người khỏe mạnh. Điều này có nghĩa là bạn không thể “bị lây viêm xoang” chỉ vì tiếp xúc với người đang mắc bệnh, giống như cách một số bệnh truyền nhiễm khác lây lan.

Tuy nhiên, câu chuyện sẽ khác nếu xét đến nguyên nhân gốc rễ gây ra tình trạng viêm xoang ở người bệnh. Như đã đề cập ở phần trên, phần lớn các đợt viêm xoang cấp tính khởi phát từ một đợt nhiễm trùng đường hô hấp trên do virus (cảm lạnh, cúm). Bản thân các loại virus này hoàn toàn có khả năng lây lan từ người sang người, chủ yếu qua các con đường sau:

• Khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, các giọt bắn nhỏ chứa virus có thể phát tán ra không khí và lây sang người xung quanh nếu hít phải
• Bắt tay, ôm hoặc tiếp xúc gần với người đang nhiễm virus đường hô hấp
• Virus có thể tồn tại một thời gian trên các bề mặt như tay nắm cửa, điện thoại, đồ dùng chung, sau đó lây sang người khác khi họ chạm vào bề mặt này rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng

Như vậy, điều thực sự có thể lây không phải là “bệnh viêm xoang” mà là tác nhân virus, vi khuẩn gây nhiễm trùng đường hô hấp – Nguyên nhân khởi phát phổ biến nhất dẫn đến viêm xoang. Sau khi virus lây sang người khác, người đó có thể bị cảm lạnh, cúm thông thường, và chỉ một số trường hợp trong đó mới tiến triển thành viêm xoang, tùy thuộc vào cơ địa, cấu trúc mũi xoang và các yếu tố nguy cơ khác của từng người.

Ngược lại, với các trường hợp viêm xoang do dị ứng hoặc do bất thường cấu trúc giải phẫu, hoàn toàn không có yếu tố lây nhiễm nào liên quan, vì đây là những nguyên nhân mang tính cá nhân, không xuất phát từ tác nhân vi sinh vật.

Viêm xoang không lây trực tiếp, nhưng virus hoặc vi khuẩn gây nhiễm trùng hô hấp có thể lây qua dịch tiết

3. Cách phòng ngừa viêm xoang 

Để hạn chế nguy cơ mắc viêm xoang, đặc biệt là giảm khả năng lây nhiễm các tác nhân virus, vi khuẩn đường hô hấp có thể áp dụng một số biện pháp sau:

• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, đặc biệt sau khi tiếp xúc nơi công cộng hoặc trước khi đưa tay lên vùng mặt.
• Hạn chế tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng cảm cúm, hắt hơi, ho nhiều.
• Đeo khẩu trang khi ở nơi đông người hoặc khi bản thân đang có triệu chứng hô hấp, để hạn chế phát tán hoặc hít phải giọt bắn.
• Không dùng chung vật dụng cá nhân như khăn mặt, ly uống nước, bàn chải đánh răng với người khác, đặc biệt khi có người trong nhà đang bị cảm cúm.
• Vệ sinh mũi thường xuyên bằng nước muối sinh lý, giúp làm sạch bụi bẩn và tác nhân gây bệnh bám trên niêm mạc mũi.
• Giữ ẩm không khí trong nhà, tránh môi trường quá khô hanh.
• Hạn chế tiếp xúc với khói thuốc lá, hóa chất kích thích và các tác nhân gây dị ứng đã biết.
• Tăng cường sức đề kháng thông qua chế độ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, ngủ đủ giấc và tập luyện thể dục đều đặn.
• Tiêm phòng cúm hằng năm theo khuyến cáo, giúp giảm nguy cơ mắc các đợt nhiễm trùng hô hấp dẫn đến viêm xoang.

Đeo khẩu trang khi ra ngoài hoặc tiếp xúc với môi trường nhiều bụi giúp hạn chế tác nhân kích thích đường hô hấp

Nhìn chung, viêm xoang không lây trực tiếp từ người bệnh sang người khỏe mạnh. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân liên quan đến virus hoặc một số tác nhân gây nhiễm trùng đường hô hấp, các tác nhân này vẫn có thể truyền sang người khác qua giọt bắn, dịch tiết hoặc tiếp xúc với bề mặt nhiễm bẩn. Người bệnh cũng cần lưu ý các triệu chứng viêm xoang nặng để chủ động thăm khám khi tình trạng có dấu hiệu bất thường hoặc kéo dài.

Nếu nghẹt mũi, chảy dịch mũi, đau nhức vùng mặt kéo dài hoặc triệu chứng tái diễn nhiều lần, người bệnh nên thăm khám tại Bệnh viện STO Phương Đông để được bác sĩ chuyên khoa đánh giá nguyên nhân, mức độ bệnh và tư vấn hướng điều trị phù hợp. Với hệ thống thăm khám và chẩn đoán chuyên sâu, bệnh viện hướng đến việc phát hiện sớm các vấn đề về mũi xoang, giúp người bệnh chủ động kiểm soát triệu chứng và hạn chế nguy cơ biến chứng.

Những câu hỏi thường gặp về viêm xoang có lây không?