Cách vệ sinh tai khi bị viêm tai giữa cần được thực hiện nhẹ nhàng để tránh làm tổn thương ống tai hoặc màng nhĩ, đặc biệt khi tai đang chảy dịch. Người bệnh chỉ nên vệ sinh phần tai có thể nhìn thấy, giữ tai khô sạch và tránh tự ý đưa dụng cụ vào sâu bên trong. Vậy vệ sinh tai như thế nào là đúng và những sai lầm nào cần tránh? Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn cách chăm sóc tai an toàn khi bị viêm tai giữa.
1. Khi nào được thực hiện vệ sinh tai khi trẻ bị viêm tai giữa tại nhà?
Trước khi thực hiện cách vệ sinh tai khi bị viêm tai giữa tại nhà, trẻ nên được bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng thăm khám và xác định tình trạng bệnh. Tùy vào vị trí tổn thương, tình trạng màng nhĩ và lượng dịch tiết, bác sĩ sẽ hướng dẫn cách chăm sóc phù hợp.
Viêm tai giữa không phải lúc nào cũng có biểu hiện giống nhau. Một số trường hợp chỉ có cảm giác đau tai, nghe kém hoặc sốt; trong khi đó, nếu màng nhĩ bị thủng, dịch hoặc mủ có thể chảy ra ngoài. Vì vậy, việc tự ý làm sạch sâu trong ống tai mà chưa biết rõ tình trạng màng nhĩ có thể gây tổn thương hoặc làm bệnh diễn biến phức tạp hơn.
2. Cách vệ sinh tai khi bị viêm tai giữa cho trẻ
Mục đích của vệ sinh tai tại nhà chủ yếu là làm sạch phần dịch tiết ở vùng tai ngoài, giữ khu vực này khô thoáng và hạn chế kích ứng. Phụ huynh có thể thực hiện theo hướng dẫn sau:
2.1. Vệ sinh phần tai ngoài
Dùng khăn mềm sạch, gạc y tế hoặc bông sạch để nhẹ nhàng lau phần vành tai, cửa ống tai và vùng da xung quanh nếu có dịch tiết.
Nếu dịch chảy ra ngoài, có thể dùng gạc sạch thấm nhẹ. Không cố đưa khăn, tăm bông hoặc bất kỳ dụng cụ nào vào sâu trong ống tai để lấy dịch hoặc ráy tai. Việc lau bên ngoài nên thực hiện nhẹ nhàng, tránh chà xát mạnh vì vùng da quanh tai có thể đang nhạy cảm hoặc bị kích ứng.
Giữ tai sạch và khô, chỉ vệ sinh nhẹ nhàng phần vành tai, không đưa vật dụng vào sâu trong tai
2.2. Có nên dùng nước muối sinh lý để vệ sinh tai?
Nước muối sinh lý có thể được sử dụng để làm sạch phần tai ngoài hoặc thấm dịch tiết khi được bác sĩ hướng dẫn phù hợp với tình trạng tai của trẻ.
Phụ huynh có thể thấm một lượng nhỏ nước muối sinh lý vào gạc sạch rồi nhẹ nhàng lau phần dịch ở cửa ống tai. Không nên tự ý nhỏ hoặc bơm dung dịch trực tiếp vào sâu trong ống tai, đặc biệt khi chưa biết tình trạng màng nhĩ. Khi trẻ bị viêm tai giữa có chảy dịch, việc chăm sóc cần ưu tiên giữ vùng tai sạch và khô thay vì cố lấy hết dịch ở sâu bên trong.
Có thể dùng nước muối sinh lý để lau nhẹ vùng tai ngoài, không tự ý bơm hoặc nhỏ vào trong tai
2.3. Vệ sinh mũi họng đúng cách
Tai giữa có liên quan mật thiết với mũi họng thông qua vòi nhĩ. Vì vậy, kiểm soát tình trạng nghẹt mũi, sổ mũi hoặc viêm đường hô hấp trên cũng là một phần quan trọng trong chăm sóc trẻ bị viêm tai giữa.
Phụ huynh có thể vệ sinh mũi cho trẻ bằng nước muối sinh lý theo hướng dẫn phù hợp với độ tuổi. Với trẻ đã biết xì mũi, nên hướng dẫn trẻ xì nhẹ nhàng từng bên, tránh bịt cả hai lỗ mũi rồi xì mạnh vì có thể làm tăng áp lực trong vùng mũi họng. Đối với trẻ nhỏ chưa biết xì mũi, nếu cần hút mũi, phụ huynh nên thực hiện nhẹ nhàng, đúng kỹ thuật và không lạm dụng.
3. Lưu ý khi thực hiện vệ sinh tai khi bị viêm tai giữa
Một số thói quen tưởng như giúp làm sạch tai nhưng có thể gây tổn thương hoặc khiến tình trạng viêm trở nên phức tạp hơn. Đặc biệt, khi chăm sóc viêm tai giữa ở trẻ em, phụ huynh cần thận trọng và lưu ý những điều sau:
3.1. Không tự ý nhỏ thuốc vào tai
Không nên tự ý sử dụng thuốc nhỏ tai, thuốc kháng sinh hoặc các dung dịch sát khuẩn khi chưa được bác sĩ chỉ định. Một số loại thuốc nhỏ tai không phù hợp khi màng nhĩ bị thủng và có thể gây ảnh hưởng đến tai giữa hoặc thính lực.
Đặc biệt, không nghiền thuốc kháng sinh để rắc trực tiếp vào tai. Việc này không thay thế được điều trị theo phác đồ và có thể khiến dịch tiết, bột thuốc hoặc tá dược tích tụ trong ống tai.
Không tự ý sử dụng thuốc nhỏ tai khi chưa được bác sĩ chỉ định, đặc biệt khi chưa xác định tình trạng màng nhĩ
3.2. Không ngoáy sâu hoặc dùng dụng cụ lấy mủ
Tăm bông, dụng cụ kim loại hoặc các vật cứng có thể làm trầy xước ống tai, gây chảy máu hoặc làm tổn thương màng nhĩ nếu đưa vào quá sâu. Bên cạnh đó, việc cố lấy dịch hoặc mủ ở sâu trong tai không giúp bệnh khỏi nhanh hơn. Nếu có nhiều dịch hoặc dịch nằm sâu trong ống tai, bác sĩ có thể thực hiện làm sạch tai bằng dụng cụ chuyên khoa trong điều kiện phù hợp.
3.3. Không tự ý sử dụng oxy già
Oxy già có thể gây kích ứng mô nếu sử dụng không đúng chỉ định. Đặc biệt, khi có tổn thương hoặc nghi ngờ thủng màng nhĩ, người bệnh không nên tự ý nhỏ oxy già vào tai.
3.4. Hạn chế để nước vào tai
Trong thời gian tai đang viêm hoặc chảy dịch, nên hạn chế để nước lọt vào ống tai. Khi tắm hoặc gội đầu cho trẻ, phụ huynh cần thao tác cẩn thận để nước và dầu gội không chảy trực tiếp vào tai. Trẻ cũng nên tạm thời tránh bơi lội nếu bác sĩ chưa cho phép, đặc biệt khi tai đang chảy dịch hoặc có tổn thương màng nhĩ.
3.5. Không sử dụng các bài thuốc dân gian chưa được kiểm chứng
Không nên tự ý nhỏ nước lá, dầu, rượu, giấm hoặc các dung dịch không rõ nguồn gốc vào tai. Những chất này có thể gây kích ứng, làm tổn thương niêm mạc ống tai và khiến việc đánh giá tình trạng tai sau đó khó khăn hơn.
4. Khi nào trẻ bị viêm tai giữa cần tái khám?
Vệ sinh tai tại nhà chỉ là biện pháp chăm sóc hỗ trợ, không thay thế việc điều trị nguyên nhân. Thời gian hồi phục ở mỗi trẻ có thể khác nhau, vì vậy nếu phụ huynh băn khoăn viêm tai giữa bao lâu thì khỏi, cần theo dõi diễn tiến và đưa trẻ tái khám đúng lịch hẹn. Phụ huynh nên đưa trẻ tái khám hoặc đến cơ sở y tế khi có một trong các dấu hiệu:
- Đau tai tăng lên hoặc đau dữ dội.
- Sốt kéo dài hoặc sốt trở lại sau khi đã giảm.
- Tai chảy nhiều dịch, mủ hoặc dịch có lẫn máu.
- Dịch tai có mùi hôi hoặc tình trạng chảy dịch kéo dài.
- Trẻ nghe kém rõ rệt hoặc có biểu hiện không đáp ứng với âm thanh như bình thường.
- Trẻ chóng mặt, mất thăng bằng hoặc nôn ói bất thường.
- Vùng phía sau tai sưng, đỏ hoặc đau.
- Trẻ mệt nhiều, li bì hoặc có biểu hiện bất thường khác.
Đặc biệt, trẻ có biểu hiện sưng đỏ đau phía sau tai, đau đầu dữ dội, cứng cổ, li bì hoặc tình trạng toàn thân xấu đi cần được đưa đến cơ sở y tế để đánh giá sớm.
Thực hiện đúng cách vệ sinh tai khi bị viêm tai giữa giúp giữ vùng tai ngoài sạch sẽ, hạn chế kích ứng và tránh những tổn thương không đáng có. Người bệnh không nên ngoáy sâu vào tai, tự ý nhỏ thuốc hoặc đưa các loại lá, dung dịch không rõ nguồn gốc vào tai, đặc biệt khi chưa được bác sĩ đánh giá tình trạng màng nhĩ. Nếu tai đau nhiều, chảy mủ kéo dài, có máu, nghe kém hoặc các triệu chứng không cải thiện, người bệnh nên được thăm khám chuyên khoa Tai Mũi Họng. Bệnh viện STO Phương Đông cung cấp dịch vụ thăm khám và điều trị các bệnh lý Tai Mũi Họng, giúp người bệnh được kiểm tra tình trạng tai và hướng dẫn chăm sóc phù hợp.
Những câu hỏi thường gặp về cách vệ sinh viêm tai giữa
Trẻ bị viêm tai giữa có được tắm và gội đầu không?
Trẻ vẫn có thể tắm và gội đầu, nhưng cần hạn chế để nước hoặc dầu gội chảy vào tai đang bị viêm. Nếu tai đang chảy dịch hoặc có thủng màng nhĩ, phụ huynh nên hỏi ý kiến bác sĩ về cách bảo vệ tai khi tắm.
Có nên dùng tăm bông để lấy dịch trong tai trẻ không?
Có thể dùng gạc hoặc bông sạch để thấm dịch ở phần cửa tai và vùng tai ngoài, nhưng không nên đưa tăm bông sâu vào ống tai. Dịch nằm sâu trong tai cần được xử lý bởi nhân viên y tế khi có chỉ định.
Viêm tai giữa có cần vệ sinh tai mỗi ngày không?
Không phải trường hợp nào cũng cần vệ sinh tai theo cùng một cách hoặc cùng tần suất. Nếu tai có dịch tiết ở bên ngoài, phụ huynh có thể nhẹ nhàng lau sạch theo hướng dẫn của bác sĩ. Không nên vệ sinh quá mức hoặc cố làm sạch sâu trong ống tai.
Khi tai chảy mủ có nên tự mua thuốc nhỏ tai không?
Không nên. Một số thuốc nhỏ tai không phù hợp khi màng nhĩ bị thủng. Bác sĩ cần đánh giá tình trạng màng nhĩ và nguyên nhân gây viêm trước khi quyết định loại thuốc phù hợp.
Khi nào viêm tai giữa cần đưa trẻ đi khám ngay?
Trẻ cần được khám sớm nếu đau tai dữ dội, sốt kéo dài, chảy nhiều dịch hoặc máu, nghe kém rõ, chóng mặt, nôn ói bất thường hoặc vùng phía sau tai sưng đỏ, đau. Những biểu hiện này có thể liên quan đến tình trạng bệnh nặng hơn và cần được đánh giá kịp thời.
