Gan nhiễm mỡ có nguy hiểm không? Mức độ bệnh và nguy cơ biến chứng

Gan nhiễm mỡ có nguy hiểm không là vấn đề nhiều người quan tâm khi tình trạng này thường được phát hiện tình cờ qua siêu âm hoặc kiểm tra sức khỏe. Không phải mọi trường hợp đều dẫn đến tổn thương nghiêm trọng, nhưng một số người có thể tiến triển từ tích tụ mỡ sang viêm gan, xơ hóa và xơ gan. Vì vậy, đánh giá mức độ bệnh và kiểm soát các yếu tố nguy cơ có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ chức năng gan.

1. Các mức độ gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ (Fatty Liver Disease) là tình trạng mỡ tích tụ quá mức trong tế bào gan, vượt quá ngưỡng sinh lý bình thường (thường được xác định khi lượng mỡ chiếm trên 5% trọng lượng gan). Bệnh có thể liên quan đến rượu bia (gan nhiễm mỡ do rượu) hoặc không liên quan đến rượu (gan nhiễm mỡ không do rượu – NAFLD), trong đó nhóm không do rượu ngày càng phổ biến, gắn liền với béo phì, tiểu đường và hội chứng chuyển hóa.

Về mức độ, gan nhiễm mỡ thường được phân chia dựa trên tỷ lệ tế bào gan bị nhiễm mỡ, quan sát qua hình ảnh siêu âm hoặc các phương tiện chẩn đoán khác:

• Mức độ nhẹ (độ 1): Lượng mỡ tích tụ trong khoảng 5-33% tế bào gan. Ở giai đoạn này, gan thường chưa có biểu hiện viêm hay tổn thương cấu trúc rõ rệt, phần lớn người bệnh không có triệu chứng và thường được phát hiện tình cờ.
• Mức độ trung bình (độ 2): Lượng mỡ tích tụ khoảng 33-66% tế bào gan. Tổn thương bắt đầu rõ rệt hơn trên hình ảnh học, một số trường hợp có thể xuất hiện dấu hiệu viêm nhẹ đi kèm.
• Mức độ nặng (độ 3): Lượng mỡ tích tụ trên 66% tế bào gan. Đây là giai đoạn có nguy cơ cao tiến triển thành viêm gan nhiễm mỡ (steatohepatitis), xơ hóa gan nếu không được kiểm soát kịp thời.

Việc phân độ này chủ yếu phản ánh mức độ tích tụ mỡ về mặt hình ảnh học, tuy nhiên không hoàn toàn tương đồng với mức độ tổn thương chức năng gan thực tế đây là điểm quan trọng cần hiểu rõ trước khi đánh giá mức độ nguy hiểm của bệnh.

Hình ảnh minh họa người mắc bệnh gan nhiễm mỡ

2. Gan nhiễm mỡ có nguy hiểm không?

Gan nhiễm mỡ có thể gây nguy hiểm, tuy nhiên mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào tình trạng tổn thương và khả năng tiến triển của bệnh, không chỉ dựa vào lượng mỡ quan sát được trên siêu âm.

• Ở giai đoạn gan nhiễm mỡ đơn thuần, khi gan mới tích tụ mỡ và chưa xuất hiện tình trạng viêm, bệnh thường chưa gây tổn thương nghiêm trọng và có khả năng cải thiện nếu người bệnh sớm điều chỉnh chế độ ăn uống, vận động và các yếu tố nguy cơ. Tuy nhiên, ở một số trường hợp, tình trạng tích tụ mỡ kéo dài có thể gây viêm và tổn thương tế bào gan, tiến triển thành viêm gan nhiễm mỡ (NASH).
• Khi quá trình viêm và tổn thương tế bào gan diễn ra lặp đi lặp lại, mô sẹo dần hình thành và gây xơ hóa gan. Nếu không được kiểm soát, xơ hóa có thể tiến triển thành xơ gan, làm thay đổi cấu trúc gan và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng của cơ quan này.
• Khi xơ gan tiến triển, người bệnh có thể gặp các biến chứng như tăng áp lực tĩnh mạch cửa, cổ trướng, giãn tĩnh mạch thực quản gây xuất huyết tiêu hóa, bệnh não gan và tăng nguy cơ ung thư gan nguyên phát.

Không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến gan, gan nhiễm mỡ đặc biệt là gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa, thường đi kèm với béo phì, đái tháo đường type 2, rối loạn mỡ máu và tăng huyết áp. Những yếu tố này làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, vốn là một trong những vấn đề sức khỏe đáng lưu ý ở người bệnh gan nhiễm mỡ.

3. Điều trị gan nhiễm mỡ như thế nào?

Khi được chẩn đoán gan nhiễm mỡ hoặc thuộc nhóm có nguy cơ cao, người bệnh nên thăm khám tại cơ sở y tế để đánh giá tình trạng gan. Bác sĩ có thể chỉ định siêu âm, xét nghiệm chức năng gan và tùy trường hợp thực hiện thêm đo độ đàn hồi gan (FibroScan) hoặc sinh thiết gan để xác định mức độ xơ hóa.

Dựa trên kết quả thăm khám và mức độ tổn thương, phương pháp điều trị được lựa chọn phù hợp với từng trường hợp:

• Gan nhiễm mỡ đơn thuần, chưa có viêm: Thay đổi lối sống là nền tảng điều trị, bao gồm giảm cân từ từ nếu thừa cân, duy trì chế độ ăn cân bằng, hạn chế chất béo bão hòa và đường tinh luyện, đồng thời tăng cường vận động thường xuyên.
• Có bệnh lý hoặc yếu tố nguy cơ đi kèm: Kiểm soát tốt các tình trạng như đái tháo đường, rối loạn mỡ máu giúp hạn chế các yếu tố thúc đẩy gan nhiễm mỡ tiến triển.
• Có viêm gan nhiễm mỡ hoặc xơ hóa: Bác sĩ có thể cân nhắc các biện pháp điều trị chuyên sâu hơn, kết hợp theo dõi định kỳ chức năng gan và mức độ xơ hóa để đánh giá diễn tiến bệnh.
• Gan nhiễm mỡ do rượu: Ngừng hoàn toàn rượu bia là yếu tố quan trọng, giúp giảm tổn thương và tạo điều kiện cho gan phục hồi.

Phương pháp điều trị cần được bác sĩ đánh giá và chỉ định dựa trên tình trạng cụ thể của từng người bệnh. Không nên tự ý sử dụng thuốc “bổ gan”, thực phẩm chức năng hoặc áp dụng chế độ ăn kiêng quá mức khi chưa có hướng dẫn chuyên môn, vì có thể không cải thiện bệnh và thậm chí gây thêm gánh nặng cho gan.

Chế độ dinh dưỡng phù hợp góp phần kiểm soát lượng mỡ tích tụ trong gan

Gan nhiễm mỡ có nguy hiểm không không thể đánh giá chỉ dựa vào lượng mỡ nhìn thấy trên siêu âm mà cần xem xét nguyên nhân, mức độ tổn thương và các yếu tố nguy cơ đi kèm. Phát hiện sớm giúp người bệnh có kế hoạch điều chỉnh lối sống, theo dõi và điều trị phù hợp, hạn chế nguy cơ bệnh tiến triển. Thăm khám tại Bệnh viện STO Phương Đông để được bác sĩ chuyên khoa đánh giá tình trạng gan và tư vấn hướng chăm sóc, điều trị phù hợp.

Những câu hỏi thường gặp về gan nhiễm mỡ có nguy hiểm không