Nội soi đại tràng cần chuẩn bị gì trước một ngày để làm sạch ruột?

Kết quả nội soi đại tràng phụ thuộc nhiều vào mức độ làm sạch ruột trước thủ thuật. Nếu trong lòng đại tràng còn phân hoặc cặn thức ăn, bác sĩ có thể khó quan sát niêm mạc, bỏ sót tổn thương hoặc phải trì hoãn việc kiểm tra. Vì vậy, 24 giờ trước khi nội soi là khoảng thời gian quan trọng để người bệnh điều chỉnh chế độ ăn và thực hiện hướng dẫn làm sạch ruột. Vậy nội soi đại tràng cần chuẩn bị gì trước một ngày để quá trình thăm khám diễn ra thuận lợi?

1. Giải đáp nội soi đại tràng cần chuẩn bị gì trước một ngày?

Giai đoạn 24 giờ trước khi tiến hành nội soi đóng vai trò then chốt trong việc loại bỏ toàn bộ chất thải ra khỏi đường tiêu hóa. Sự hợp tác chỉn chu của người bệnh trong ngày này giúp lòng đại tràng hoàn toàn sạch sẽ, mang lại sự an tâm và chính xác tối đa cho ca kiểm tra.

Trước ngày nội soi đại tràng, người bệnh cần tuân thủ chế độ ăn nhẹ, ít xơ và uống thuốc làm sạch ruột theo đúng hướng dẫn của bác sĩ

1.1. Điều chỉnh chế độ ăn uống nhẹ nhàng, chuyển sang thức ăn lỏng

Trước ngày nội soi 24 giờ, người bệnh nên chuyển sang chế độ ăn ít chất xơ, hạn chế tối đa các loại thực phẩm cứng, dai, khó tiêu hoặc chứa nhiều hạt. Những thực phẩm này có thể để lại cặn trong lòng đại tràng, gây cản trở tầm nhìn của camera và ảnh hưởng đến quá trình quan sát niêm mạc.

Thay vào đó, người bệnh nên lựa chọn các món ăn mềm, lỏng và dễ tiêu hóa như cháo loãng, súp thanh nhẹ hoặc sữa chua nếu được bác sĩ cho phép. Chế độ ăn ít chất xơ giúp giảm lượng chất thải hình thành trong đường ruột, hỗ trợ quá trình làm sạch đại tràng trước thủ thuật.

Ngược lại, cần tránh các loại thịt dai, thức ăn chiên xào nhiều dầu mỡ, ngũ cốc nguyên hạt, các loại hạt như hạt hướng dương, hạt dưa, rau củ nhiều xơ, ngô và trái cây có hạt nhỏ như ổi, thanh long.

1.2. Bổ sung đủ nước và lựa chọn thức uống phù hợp

Trong quá trình chuẩn bị nội soi, đặc biệt là sau khi sử dụng thuốc làm sạch ruột, người bệnh có thể đi đại tiện nhiều lần, dẫn đến nguy cơ mất nước. Bạn có thể lựa chọn nước lọc, dung dịch bù điện giải theo hướng dẫn, nước ép táo đã lọc trong, nước chanh đường nhẹ, trà đen hoặc cà phê đen không thêm sữa nếu được cơ sở y tế cho phép.

Bên cạnh đó, cần tránh các loại đồ uống có màu đỏ, tím, cam hoặc xanh vì sắc tố có thể lưu lại trong lòng ruột, gây nhầm lẫn với một số tổn thương khi quan sát. Các loại nước ép đục, sinh tố, sữa, rượu bia và đồ uống có màu cũng nên được loại bỏ khỏi thực đơn trong giai đoạn này.

1.3. Sử dụng thuốc làm sạch ruột (thuốc xổ) đúng cách

Một trong những cách chuẩn bị thường được áp dụng là phác đồ phân liều (Split-dose). Theo đó, người bệnh uống một nửa lượng dung dịch làm sạch ruột, thường chứa PEG, vào chiều hoặc tối hôm trước. Phần còn lại được sử dụng vào sáng ngày nội soi theo lịch hướng dẫn, bảo đảm hoàn tất đúng thời gian trước thủ thuật.

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định kết hợp Simethicone để giảm bọt khí, hỗ trợ quan sát lòng đại tràng rõ hơn. Sau khi uống thuốc, người bệnh thường đi đại tiện nhiều lần, phân chuyển dần từ dạng đặc sang lỏng. Khi dịch thải ra có màu trong hoặc vàng nhạt, không còn cặn phân đáng kể, đó là dấu hiệu cho thấy đại tràng đã được làm sạch tương đối tốt. Nếu dịch vẫn đục hoặc còn nhiều cặn, cần thông báo cho nhân viên y tế.

1.4. Mốc thời gian ngừng ăn uống trước khi bước vào phòng soi

Thông thường, người bệnh cần ngừng ăn thức ăn đặc, rắn ít nhất 6–8 giờ trước thủ thuật. Đối với các loại đồ uống, thời điểm ngừng sử dụng phụ thuộc vào tính chất đồ uống và phương pháp nội soi. Không uống sữa, trà hoặc các loại nước có màu trong vòng 4 giờ trước khi thực hiện; đồng thời ngừng uống tất cả các loại chất lỏng, kể cả nước lọc, ít nhất 2 giờ trước thủ thuật theo hướng dẫn của cơ sở y tế.

Người bệnh không nên tự ý thay đổi lịch uống thuốc làm sạch ruột hoặc thời gian nhịn ăn, uống. Cần trao đổi trước với bác sĩ nếu đang sử dụng thuốc điều trị bệnh nền để được hướng dẫn điều chỉnh phù hợp.

2. Tại sao nên chuẩn bị kĩ trước khi nội soi đại tràng?

Nhiều người bệnh thường cảm thấy việc uống thuốc xổ hay nhịn ăn trước khi nội soi khá bất tiện và phiền ngoái. Tuy nhiên, sự chuẩn bị chu đáo này mang lại những ý nghĩa y khoa quyết định:

• Giúp quan sát rõ nét toàn bộ niêm mạc: Đại tràng sạch cặn phân cho phép camera ghi lại hình ảnh sắc nét, giúp bác sĩ dễ dàng phát hiện các tổn thương nhỏ nhất, các vùng viêm loét hay trầy xước.
• Tăng tỷ lệ phát hiện polyp và tổn thương tiền ung thư: Bề mặt niêm mạc sạch sẽ làm tăng khả năng tìm thấy các polyp tuyến (adenoma – ADR) — mầm mống có thể tiến triển thành ung thư đại trực tràng, từ đó giúp bác sĩ can thiệp cắt bỏ kịp thời ngay trong ca soi.
• Đảm bảo an toàn và giảm thiểu khó chịu: Lòng ruột trống giúp thao tác đưa ống soi diễn ra nhẹ nhàng, nhanh chóng hơn, giảm cảm giác đau đớn, căng tức cho người bệnh và hạn chế nguy cơ va quẹt gây tổn thương niêm mạc.
• Tránh phải lặp lại thủ thuật: Nếu ruột chưa sạch, hình ảnh bị che khuất, ca nội soi có thể buộc phải tạm ngưng hoặc hủy bỏ, khiến người bệnh tốn kém thời gian, chi phí và phải thực hiện lại quy trình làm sạch ruột từ đầu.

Chuẩn bị đại tràng sạch sẽ giúp bác sĩ dễ dàng quan sát niêm mạc, nâng cao độ chính xác khi chẩn đoán, đồng thời đảm bảo an toàn và giảm thiểu cảm giác khó chịu cho bệnh nhân

3. Một số lưu ý sau khi thực hiện nội soi đại tràng

Sau khi hoàn tất nội soi đại tràng, người bệnh cần chú ý chăm sóc cơ thể đúng cách để giảm cảm giác khó chịu và hỗ trợ quá trình phục hồi. Một số lưu ý quan trọng bao gồm:

• Người bệnh nên lưu lại phòng theo dõi cho đến khi cảm giác chướng bụng, mót rặn giảm bớt. Nếu nội soi gây mê, cần có người thân đưa về, không tự lái xe hoặc vận hành máy móc trong 12 giờ đầu.
• Chướng bụng, đầy hơi nhẹ là tình trạng thường gặp do không khí được bơm vào đại tràng trong quá trình nội soi. Cảm giác này thường giảm dần sau khi người bệnh trung tiện.
• Nên bắt đầu với các món ăn mềm, ấm, dễ tiêu như cháo loãng, súp. Đồng thời, hạn chế thức ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ và tránh sử dụng rượu bia trong 24 giờ sau nội soi.
• Người bệnh cần liên hệ bác sĩ hoặc đến cơ sở y tế ngay nếu bị sốt từ 38°C trở lên, đau bụng dữ dội hoặc kéo dài, đi ngoài ra máu nhiều hoặc kéo dài trên 24 giờ (đặc biệt sau sinh thiết, cắt polyp), cơ thể suy nhược hoặc ngất xỉu.

Tuân thủ hướng dẫn chăm sóc sau nội soi giúp người bệnh phục hồi tốt hơn, đồng thời phát hiện sớm các biến chứng có thể xảy ra.

Chuẩn bị trước ngày nội soi đại tràng không chỉ dừng lại ở việc nhịn ăn mà còn bao gồm điều chỉnh thực phẩm, sử dụng thuốc làm sạch ruột đúng hướng dẫn và tuân thủ thời gian ngừng ăn uống theo chỉ định. Người bệnh không nên tự ý thay đổi liều thuốc, bỏ qua bước làm sạch ruột hoặc áp dụng hướng dẫn chung khi chưa được bác sĩ tư vấn, đặc biệt nếu đang mắc bệnh nền hoặc sử dụng thuốc điều trị thường xuyên. Để được hướng dẫn cụ thể theo lịch nội soi và tình trạng sức khỏe, bạn có thể liên hệ chuyên khoa của Bệnh viện STO Phương Đông để được tư vấn và chuẩn bị đúng cách.

Những câu hỏi thường gặp về nội soi đại tràng cần chuẩn bị gì