Răng móm là gì? Điều trị răng móm bằng cách nào để cải thiện khớp cắn?

Răng móm không phải trường hợp nào cũng cần điều trị theo cùng một cách. Nếu tình trạng xuất phát từ răng mọc sai vị trí, bác sĩ có thể cân nhắc chỉnh nha để đưa răng về tương quan phù hợp. Với trường hợp móm do xương hàm phát triển bất thường, hướng điều trị sẽ phức tạp hơn và có thể cần phối hợp phẫu thuật. Xác định đúng nguyên nhân là bước quan trọng để lựa chọn giải pháp cải thiện khớp cắn và đường nét khuôn mặt.

1. Răng móm là gì?

Răng móm (hay còn gọi là khớp cắn ngược, sai lệch khớp cắn loại III) là tình trạng bất thường trong tương quan phát triển giữa hàm trên và hàm dưới. Ở trạng thái cắn khít sinh lý chuẩn, nhóm răng cửa hàm trên sẽ phủ ra ngoài nhóm răng cửa hàm dưới khoảng 2–3mm. Tuy nhiên ở người bị móm, tương quan này bị đảo ngược hoàn toàn khi toàn bộ hoặc một phần các răng cửa hàm dưới chìa ra ngoài và che phủ các răng cửa hàm trên khi ngậm miệng.

Tình trạng sai lệch khớp cắn này biểu hiện rõ qua cấu trúc nụ cười cũng như hình thái khuôn mặt ở cả góc nhìn thẳng lẫn góc nhìn nghiêng. Dưới đây là những dấu hiệu nhận biết răng móm điển hình trên lâm sàng:

• Sự biến đổi cấu trúc góc nghiêng: Phần cằm và môi dưới nhô hẳn ra phía trước, trong khi vùng trung tâm khuôn mặt (quanh mũi và môi trên) bị hóp sâu vào trong, tạo nên hình thái khuôn mặt lõm dạng “lưỡi cày” hay “lưỡi liềm”.
• Sai lệch tương quan khớp cắn: Khi ngậm miệng hoặc cắn chặt hai hàm, các răng cửa hàm dưới bao phủ ra phía ngoài các răng cửa hàm trên.
• Bất thường âm điệu khi phát âm: Sự cản trở vị trí đặt lưỡi và luồng khí thoát ra khiến người bệnh dễ nói ngọng, nói đớt hoặc không rõ tiếng các âm gió và âm đầu lưỡi như /s/, /z/, /x/, /ch/, /tr/, /v/, /f/.
• Dấu hiệu mỏi và đau khớp hàm: Khớp thái dương hàm phải vận động bất thường lâu ngày dẫn đến triệu chứng đau mỏi vùng tai, kẹt khớp, há miệng khó khăn hoặc phát ra tiếng kêu lách cách khi ăn nhai.

Răng móm (khớp cắn ngược) là dạng sai lệch khớp cắn phổ biến khi hàm dưới mọc nhô ra ngoài nhiều hơn so với hàm trên

2. Phân loại răng móm phổ biến hiện nay

Nhằm xây dựng phác đồ can thiệp chính xác và tối ưu cho từng bệnh nhân, các bác sĩ nha khoa tiến hành phân loại móm dựa trên nền tảng cấu trúc gây sai lệch. Hiện nay, răng móm được chia thành 3 dạng chính như sau:

• Móm do răng: Cấu trúc và kích thước xương hàm trên lẫn hàm dưới hoàn toàn bình thường, nhưng các răng cửa hàm dưới mọc chìa ra ngoài hoặc các răng cửa hàm trên mọc cụp vào trong. Dạng này ít làm biến dạng khuôn mặt, biểu hiện móm ở mức độ nhẹ và có thể khắc phục triệt để bằng phương pháp niềng răng.
• Móm do xương hàm: Tình trạng xuất phát từ sự phát triển mất cân đối của khung xương mặt, khi xương hàm dưới tăng trưởng quá mức vươn ra trước hoặc xương hàm trên kém phát triển thụt vào trong. Khuôn mặt người bệnh thể hiện độ gãy lõm rõ rệt và cằm dài. Ở người trưởng thành, móm do xương không thể giải quyết triệt để bằng niềng răng đơn thuần mà cần phẫu thuật cắt chỉnh xương hàm.
• Móm kết hợp do cả răng và xương hàm: Đây là thể bệnh phức tạp nhất khi người bệnh vừa có sự bất cân đối về khung xương hàm, vừa kèm theo hướng mọc chìa sai lệch của hệ thống răng cửa dưới. Để cải thiện tối ưu, bác sĩ cần kết hợp lộ trình đa giai đoạn gồm niềng răng dàn đều răng trước, sau đó tiến hành phẫu thuật tái định vị xương hàm.

3. Nguyên nhân răng bị móm

Sự hình thành khớp cắn ngược loại III bắt nguồn từ sự tác động tổng hợp của các yếu tố di truyền sinh học lẫn môi trường sinh hoạt trong quá trình tăng trưởng. Các nhóm nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng răng bị móm bao gồm:

• Yếu tố gen đóng vai trò quyết định tới khoảng 70% các trường hợp móm do xương. Nếu trong gia đình có ông bà hoặc bố mẹ bị móm, con cái có nguy cơ cao thừa hưởng cấu trúc xương hàm dưới phát triển mạnh hoặc xương hàm trên phát triển kém.
• Các hành vi kéo dài ở trẻ nhỏ như mút ngón tay, ngậm ti giả, cắn môi dưới, tật trượt hàm dưới ra trước hoặc đẩy lưỡi liên tục tạo lực ép bất thường lên răng và xương hàm đang phát triển, làm lệch hướng tăng trưởng của hàm.
• Mất răng sữa hoặc răng vĩnh viễn sớm do sâu răng hay chấn thương mà không được phục hình kịp thời sẽ tạo ra khoảng trống khiến các răng còn lại xô lệch, dẫn đến mất cân đối khớp cắn.
• Bất thường hoạt động của tuyến yên (như chứng to đầu chi) làm kích thích xương hàm dưới tăng trưởng quá mức, gây nên tình trạng móm thứ phát.
• Tình trạng lỏng lẻo dây chằng khớp thái dương hàm hoặc lưỡi hoạt động quá mức đẩy hàm dưới ra trước làm lệch tư thế cắn tự nhiên.

Răng bị móm thường do yếu tố di truyền, sự phát triển bất cân đối của xương hàm hoặc các thói quen xấu từ nhỏ

4. Răng móm ảnh hưởng như thế nào?

Răng móm không chỉ là một khuyết điểm về ngoại hình mà còn gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng đối với sức khỏe răng miệng và chức năng sinh lý toàn thân. Tình trạng này nếu không được can thiệp kịp thời có thể dẫn đến các tác hại cụ thể sau:

• Mất cân đối thẩm mỹ khuôn mặt: Tương quan xương hàm lệch chuẩn làm gương mặt bị lõm gãy khi nhìn nghiêng, cằm nhô dài làm tổng thể đường nét trở nên cứng đơ, thiếu hài hòa. Điều này tạo rào cản tâm lý lớn, khiến người bệnh thiếu tự tin và e ngại trong giao tiếp.
• Suy giảm chức năng ăn nhai và hệ tiêu hóa: Việc sai lệch khớp cắn khiến cắn xé và nghiền nát thức ăn khó khăn. Lực nhai bị phân bổ dồn áp lực lên các răng phía sau, làm thức ăn chưa được làm mịn kỹ trước khi xuống dạ dày, lâu dần gây đau dạ dày và rối loạn tiêu hóa.
• Gây rối loạn khớp thái dương hàm: Do khớp cắn bị lệch, các cơ hàm phải làm việc quá tải trong mỗi nhịp nhai, dẫn tới triệu chứng đau mỏi vùng tai, kẹt khớp, há miệng khó khăn hoặc xuất hiện tiếng kêu ổ khớp.
• Tăng nguy cơ mắc bệnh lý răng miệng: Khớp cắn ngược tạo ra nhiều khe kẽ khuất lấp khó vệ sinh sạch sẽ bằng bàn chải. Mảng bám vi khuẩn dễ tích tụ gây ra sâu răng, viêm nướu, viêm nha chu và làm mòn men răng sớm do va chạm lực sai hướng.
• Trở ngại trong phát âm và hô hấp: Răng móm cản trở sự vận động linh hoạt của lưỡi, làm người bệnh dễ phát âm méo tiếng hoặc nói ngọng các âm gió. Ngoài ra, móm nặng còn dễ gây thói quen thở bằng miệng, làm khô niêm mạc họng và tăng kích ứng đường hô hấp.

Tình trạng răng móm không chỉ gây mất thẩm mỹ khuôn mặt mà còn làm giảm khả năng ăn nhai và ảnh hưởng đến phát âm

5. Các phương pháp cải thiện tình trạng răng móm

Sự phát triển của kỹ thuật nha khoa hiện đại mang đến nhiều phương pháp hiệu quả giúp nắn chỉnh khớp cắn ngược, phục hồi thẩm mỹ nụ cười và chức năng ăn nhai. Tùy thuộc vào độ tuổi, nguyên nhân cũng như mức độ sai lệch, các bác sĩ sẽ áp dụng giải pháp phù hợp:

5.1 Tầm soát và can thiệp sớm cho trẻ em (Độ tuổi 5 – 11 tuổi)

Đây là “giai đoạn vàng” khi xương hàm của trẻ còn mềm và đang tăng trưởng. Bác sĩ chỉ định các khí cụ chức năng như Facemask (mặt nạ kéo ngược hàm trên), cung Meaw, hàm Trainer hoặc khí cụ nong hàm để kích thích xương hàm trên phát triển ra trước, đồng thời kìm hãm xương hàm dưới, giúp hạn chế tối đa nguy cơ phẫu thuật khi trưởng thành.

5.2 Niềng răng (Chỉnh nha)

Phương pháp này áp dụng cho các trường hợp móm do răng hoặc móm nhẹ ở thanh thiếu niên và người trưởng thành. Bác sĩ sử dụng hệ thống mắc cài kim loại, mắc cài sứ hoặc khay niềng trong suốt Invisalign để tạo lực kéo liên tục, đưa răng về vị trí chuẩn xác trên cung hàm. Thời gian niềng răng trung bình dao động từ 18 đến 36 tháng.

Niềng răng là giải pháp hiệu quả giúp kéo hàm dưới về đúng vị trí, cân chỉnh lại khớp cắn hài hòa và bảo tồn răng thật

5.3 Bọc răng sứ thẩm mỹ

Giải pháp này chỉ áp dụng cho trường hợp móm ở mức độ rất nhẹ (như răng cửa cắn đối đầu) và hệ thống xương hàm hoàn toàn cân đối. Bác sĩ tiến hành mài một tỷ lệ men răng thật vừa phải rồi gắn mão sứ để chỉnh lại đường cắn hài hòa trong thời gian nhanh chóng từ 2 – 4 ngày. 

5.4 Phẫu thuật chỉnh hình xương hàm

Phẫu thuật được chỉ định cho các ca móm nặng do cấu trúc xương hàm ở người trưởng thành khi khung xương đã ngừng phát triển. Bác sĩ phẫu thuật sẽ cắt và tái định vị xương hàm dưới lùi về sau hoặc đưa xương hàm trên ra trước để tạo lại tương quan khớp cắn chuẩn xác.

5.5 Phối hợp niềng răng và phẫu thuật hàm

Phương pháp áp dụng cho trường hợp móm phức tạp do kết hợp cả nguyên nhân xương và răng. Lộ trình điều trị gồm: niềng răng trước phẫu thuật để dàn đều răng, sau đó phẫu thuật điều chỉnh xương hàm và tiếp tục niềng răng tinh chỉnh để hoàn thiện khớp cắn.

Tùy nguyên nhân và mức độ răng móm, giải pháp điều trị có thể là chỉnh nha đơn thuần, phối hợp các phương pháp hoặc phẫu thuật chỉnh hàm trong trường hợp có chỉ định. Không nên tự lựa chọn phương pháp chỉ dựa trên hình dáng răng bên ngoài, bởi tương quan xương hàm và khớp cắn cần được đánh giá chuyên môn. Đăng ký thăm khám tại Bệnh viện STO Phương Đông để được bác sĩ chuyên khoa kiểm tra tình trạng răng móm, tư vấn hướng điều trị và xây dựng kế hoạch cải thiện phù hợp.

Những câu hỏi thường gặp về răng móm