Răng khôn gây đau nhức: Khi nào cần nhổ để tránh biến chứng?

Răng khôn có thể trở thành nguyên nhân gây đau nhức kéo dài, sưng lợi hoặc khó há miệng khi mọc lệch, mọc ngầm hay bị lợi che phủ một phần. Đáng chú ý, không phải trường hợp nào cũng có biểu hiện rõ ràng; một số răng khôn vẫn âm thầm gây viêm nhiễm hoặc ảnh hưởng đến răng kế cận. Vậy khi nào cần nhổ răng khôn và những dấu hiệu nào không nên bỏ qua

1. Răng khôn là gì?

Răng khôn (còn gọi là răng số 8 hay răng hàm lớn thứ ba) là chiếc răng mọc ở vị trí trong cùng trên cung hàm. Răng khôn thường bắt đầu nhú lên ở độ tuổi trưởng thành, phổ biến nhất là từ 17 đến 25 tuổi (hoặc 18 – 25 tuổi).

Về mặt tiến hóa, răng khôn là di sản từ thời sơ khai khi con người cần bộ răng lớn, chắc khỏe để xé và nghiền thức ăn thô chưa qua chế biến. Qua thời gian, cấu trúc xương hàm của con người ngày càng thu nhỏ lại và thường chỉ còn đủ khoảng trống cho 28 chiếc răng. Do thiếu không gian phát triển, răng khôn khi mọc rất dễ bị mọc lệch, mọc ngầm, mọc ngang hoặc kẹt lại trong xương hàm.

Răng khôn gần như không đảm nhận chức năng ăn nhai rõ ràng, và việc không mọc răng khôn hoàn toàn không gây ra bất kỳ ảnh hưởng tiêu cực nào đối với sức khỏe răng miệng. Hình thái của răng khôn rất đa dạng; số lượng chân răng thường dao động từ 2 đến 3 chân (hàm trên thường có 2 chân, hàm dưới thường có 3 chân, hiếm gặp hơn có 4 chân trở lên). Quá trình mọc răng khôn diễn ra theo từng đợt ngắt quãng, có thể kéo dài từ vài tháng, vài năm cho đến 4 – 5 năm mới hoàn thiện hoàn toàn.

Răng khôn (răng số 8) là những chiếc răng mọc cuối cùng trên hàm, thường xuất hiện ở độ tuổi trưởng thành từ 17 đến 25 tuổi

2. Một người có thể có bao nhiêu răng không?

Ở một người trưởng thành có bộ răng phát triển đầy đủ, số lượng răng khôn tối đa là 4 chiếc (bao gồm 2 chiếc ở hàm trên và 2 chiếc ở hàm dưới), nâng tổng số răng trên toàn hàm lên 32 chiếc.

Tuy nhiên, trên thực tế, số lượng răng khôn ở mỗi cá nhân có sự khác biệt rõ rệt. Có người chỉ mọc 1, 2, 3 chiếc hoặc không mọc chiếc nào. Một số trường hợp hiếm gặp có thể mọc đến 6 hoặc 8 chiếc răng khôn. Ngoài ra, theo thống kê y khoa, tỷ lệ răng khôn hàm dưới mọc lệch gây nguy hiểm và biến chứng phức tạp thường cao hơn so với răng khôn hàm trên.

3. Dấu hiệu nguy hiểm của răng khôn

Khi răng khôn mọc bất thường (mọc lệch, mọc ngầm, lợi trùm), người bệnh thường gặp phải các triệu chứng cảnh báo sau:

• Cảm giác đau âm ỉ hoặc đau nhức dữ dội xuất hiện tại vùng lợi trong cùng, sau đó có thể lan rộng sang các răng hàm lân cận và toàn bộ vòm hàm.
• Vùng nướu bị sưng tấy gây cảm giác nặng nề, khiến người bệnh gặp khó khăn khi há miệng, cử động hàm, giao tiếp hoặc ăn uống, thậm chí không thể mở to miệng.
• Cơ thể có thể xuất hiện phản ứng sốt nhẹ và mệt mỏi trong các đợt răng khôn nhú xé qua nướu.
• Do nằm ở vị trí sâu nhất trong khoang miệng, răng khôn rất khó làm sạch, khiến thức ăn dễ bị dắt lại, tạo điều kiện cho vi khuẩn tích tụ gây mùi hôi khó chịu.

Các biến chứng nguy hiểm tiềm ẩn của răng khôn:

• Vi khuẩn tích tụ tại kẽ răng khôn không chỉ gây sâu bản thân chiếc răng này mà còn lây sang răng số 7 bên cạnh.
• Mảng bám thức ăn đọng dưới nướu gây viêm nhiễm cấp tính hoặc mãn tính, có nguy cơ hình thành các túi áp xe chứa mủ.
• Răng khôn mọc đâm ngang làm tiêu xương, lung lay và hư hại nghiêm trọng răng số 7 (chiếc răng đảm nhận chức năng ăn nhai chính). Nhiễm trùng nặng có thể lây lan rộng sang vùng má, mắt, mang tai, cổ, gây ảnh hưởng xấu tới sức khỏe tổng thể.
• Lực đẩy từ răng khôn mọc chen chúc làm dịch chuyển trật tự các răng còn lại, gây lệch khớp cắn và mất thẩm mỹ.

Cần đi khám ngay khi vùng nướu mọc răng khôn bị sưng tấy, đau nhức và gây cảm giác nặng nề, khó chịu khi ăn uống

4. Khi nào cần nhổ răng khôn?

Việc chỉ định giữ lại hay phẫu thuật nhổ bỏ răng khôn cần dựa trên kết quả thăm khám lâm sàng và chụp phim X-quang của bác sĩ chuyên khoa:

4.1 Các trường hợp CẦN nhổ răng khôn:

• Răng khôn mọc lệch, mọc ngầm gây đau nhức, nhiễm trùng tái phát nhiều lần, hình thành u nang hoặc gây tổn thương răng kế cận.
• Xuất hiện khe dắt thức ăn giữa răng khôn và răng số 7, nguy cơ cao gây sâu răng và viêm nha chu cho răng số 7 trong tương lai.
• Răng mọc thẳng nhưng không có răng đối diện ăn khớp, khiến răng khôn trồi dài xuống hàm đối diện, gây dắt thức ăn và lở loét niêm mạc nướu hàm đối diện.
• Răng mọc thẳng nhưng bị lợi trùm hoặc có hình dạng bất thường, dị dạng, nhỏ, gây nhồi nhét thức ăn.
• Bản thân răng khôn đã bị sâu nặng hoặc mắc bệnh lý nha chu.
• Nhổ răng để hỗ trợ quá trình niềng răng (chỉnh hình), phục hình răng giả hoặc khi răng khôn là nguyên nhân gây bệnh lý toàn thân.

Bạn cần thực hiện nhổ răng khôn khi răng mọc lệch, mọc ngầm gây đau nhức, viêm nhiễm hoặc ảnh hưởng đến các răng kế cận

4.2 Các trường hợp KHÔNG CẦN nhổ răng khôn

• Răng khôn mọc thẳng, bình thường, ăn khớp tốt với răng đối diện, không bị cản trở bởi xương/nướu và không gây ra bất kỳ biến chứng nào.
• Răng mọc ngầm hoàn toàn trong xương hàm nhưng chưa từng ghi nhận biến chứng.
• Bệnh nhân mắc các bệnh lý toàn thân khó kiểm soát như tiểu đường, tim mạch, rối loạn đông máu.
• Răng khôn nằm liên quan trực tiếp đến các cấu trúc giải phẫu quan trọng (như dây thần kinh, xoang hàm) mà không thể thực hiện các phương pháp phẫu thuật chuyên biệt.
• Độ tuổi thích hợp để nhổ răng: Thời điểm phẫu thuật nhổ răng khôn tốt nhất là từ 17 đến 25 tuổi (hoặc 18 – 25 tuổi), khi chân răng đã hình thành được khoảng 2/3 và xương hàm chưa quá đặc cứng. Trường hợp trên 35 tuổi, việc nhổ răng sẽ gặp nhiều khó khăn hơn do xương đã cứng đặc và thời gian lành vết thương thường kéo dài hơn.

5. Một số lưu ý sau khi nhổ răng khôn

Sau khi phẫu thuật nhổ răng khôn, việc tuân thủ các hướng dẫn chăm sóc y tế đúng cách đóng vai trò quyết định giúp vết thương nhanh lành, giảm đau hiệu quả và hạn chế tối đa nguy cơ nhiễm trùng hậu phẫu:

• Cắn chặt gạc vô trùng tại vết nhổ trong khoảng 15 – 45 phút để hình thành cục máu đông cầm máu. Sử dụng túi đá lạnh chườm bên ngoài vùng má tương ứng để giảm bớt hiện tượng sưng đau.
• Ưu tiên thực phẩm mềm, lỏng, dễ tiêu hóa (như cháo, súp) trong những ngày đầu để giảm áp lực cho xương hàm. Tránh ăn đồ ăn quá cứng, quá mặn, chua, cay nóng, nước uống có ga trong 2 ngày đầu.
• Tuyệt đối không hút thuốc lá trong ít nhất 3 ngày sau khi nhổ.
• Không sử dụng rượu, bia và các chất kích thích trong suốt quá trình điều trị.
• Không mút, nhổ, đá lưỡi hay chọc tay/dụng cụ vào vết thương.
• Không súc miệng quá mạnh cho đến khi cục máu đông đã đông lại ổn định.
• Uống thuốc đúng liều lượng theo đơn kê của bác sĩ.

Sau khi nhổ răng khôn, nên kiêng các món ăn quá cứng, chua, cay, nóng hoặc quá mặn để vết thương mau lành và tránh kích ứng

Đau nhức vùng răng trong cùng không chỉ gây khó chịu khi ăn uống mà còn có thể là dấu hiệu răng khôn đang mọc bất thường hoặc xuất hiện viêm nhiễm. Thăm khám và chụp phim khi có chỉ định giúp bác sĩ xác định hướng mọc, đánh giá mức độ ảnh hưởng đến răng kế cận và cân nhắc việc nhổ răng. Đăng ký thăm khám tại Bệnh viện STO Phương Đông để được kiểm tra tình trạng răng khôn và tư vấn phương án xử trí phù hợp.

Những câu hỏi thường gặp về răng khôn