Sốt xuất huyết ở trẻ diễn tiến thế nào? Dấu hiệu cần theo dõi

Sốt xuất huyết ở trẻ có thể khởi phát với biểu hiện sốt cao đột ngột, khiến phụ huynh dễ nhầm với các bệnh nhiễm trùng thông thường. Diễn biến bệnh thay đổi theo từng giai đoạn và một số dấu hiệu nguy hiểm có thể xuất hiện khi trẻ bắt đầu hạ sốt. Vì vậy, theo dõi sát tình trạng của trẻ và nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo có ý nghĩa quan trọng trong hạn chế biến chứng.

1. Triệu chứng sốt xuất huyết ở trẻ

Sốt xuất huyết (sốt Dengue) do virus Dengue gây ra, truyền qua trung gian muỗi vằn Aedes, có biểu hiện đa dạng và diễn tiến nhanh chóng qua 3 giai đoạn rõ rệt. Việc nắm rõ triệu chứng qua từng giai đoạn giúp phụ huynh chủ động theo dõi và can thiệp y tế kịp thời.

1.1 Giai đoạn sốt cao

Giai đoạn sốt cao (thường từ ngày 1 đến ngày 3, có thể kéo dài 2–7 ngày): 

• Trẻ khởi phát đột ngột với sốt cao liên tục từ 38,5°C đến 40°C. 
• Trẻ nhỏ thường quấy khóc, bứt rứt; trẻ lớn hơn than đau đầu, đau sau hốc mắt, đau nhức cơ khớp, chán ăn, buồn nôn. 
• Một số trẻ có dấu hiệu sung huyết da, nổi chấm xuất huyết nhỏ dưới da, chảy máu cam hoặc chảy máu chân răng. 

Ở giai đoạn này, xét nghiệm máu cho thấy dung tích hồng cầu (Hematocrit) bình thường, bạch cầu giảm nhẹ và tiểu cầu bình thường hoặc giảm dần.

Trẻ nhỏ bị sốt xuất huyết thường sốt cao đột ngột, hay quấy khóc, bứt rứt và khó chịu trong người

1.2 Giai đoạn nguy hiểm

Giai đoạn nguy hiểm (thường từ ngày 3 đến ngày 7, kéo dài khoảng 24–48 giờ): 

• Nhiệt độ cơ thể trẻ có thể giảm bớt hoặc hết sốt hẳn, nhưng đây lại là thời điểm dễ xuất hiện các biến chứng đe dọa tính mạng. 
• Hiện tượng thoát huyết tương diễn ra khiến dịch tràn vào màng phổi, màng bụng, gây chướng bụng, gan to bất thường và phù nề mi mắt. 
• Tình trạng thoát huyết tương nặng dẫn tới sốc sốt xuất huyết với các biểu hiện như vật vã, lơ mơ, lừ đừ, chân tay lạnh toát, da ẩm, mạch nhanh nhỏ, huyết áp kẹt (khoảng cách giữa huyết áp tối đa và tối thiểu dưới 20 mmHg) hoặc tụt huyết áp và tiểu ít. 
• Biểu hiện xuất huyết xuất hiện dưới dạng mảng bầm tím, chấm xuất huyết rải rác trên cánh tay, cẳng chân, bụng, đùi hoặc chảy máu cam, chảy máu chân răng, tiểu ra máu. Xét nghiệm máu ghi nhận tiểu cầu giảm mạnh dưới 100.000/mm³ và máu bị cô đặc.

1.3 Giai đoạn hồi phục

Giai đoạn hồi phục (sau giai đoạn nguy hiểm 48–72 giờ, thường vào ngày 6–10): 

• Trẻ hạ sốt hoàn toàn, thể trạng phục hồi rõ rệt, tỉnh táo hơn, bớt mệt mỏi, thèm ăn, lượng nước tiểu tăng và huyết áp ổn định. 
• Chỉ số bạch cầu và tiểu cầu trong máu dần phục hồi trở lại.

1.4 Các bệnh dễ bị nhầm lẫn với sốt xuất huyết

• Sốt phát ban: Trẻ bị sốt phát ban thường chỉ sốt nhẹ (kéo dài 3–5 ngày), nốt ban đỏ mịn nổi đồng loạt khắp cơ thể và khi lặn không để lại sẹo. Trong khi đó, sốt xuất huyết gây sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, đau hốc mắt và nốt xuất huyết mọc không theo trình tự. 
• Sốt siêu vi (sốt virus): Sốt siêu vi thường kèm theo triệu chứng đường hô hấp trên như sổ mũi, nghẹt mũi, đau họng, ho kèm mệt mỏi nhẹ. Ngược lại, sốt xuất huyết gây đau nhức toàn thân nghiêm trọng, đau cơ khớp dữ dội (còn gọi là “sốt gãy xương”) và đau sau hốc mắt.

Ở giai đoạn đầu, sốt xuất huyết rất dễ nhầm với sốt siêu vi do đều có biểu hiện sốt cao liên tục

2. Sốt xuất huyết có nguy hiểm không?

Sốt xuất huyết ở trẻ em vô cùng nguy hiểm vì bệnh diễn tiến rất nhanh từ mức độ nhẹ sang nặng chỉ trong thời gian ngắn. Nếu không được chẩn đoán và điều trị đúng cách, trẻ dễ gặp hàng loạt biến chứng nghiêm trọng đe dọa tính mạng:

• Sốc do thiếu dịch và thoát huyết tương: Tăng tính thẩm thấu thành mạch làm huyết tương thoát ra ngoài, dẫn tới cô đặc máu, suy tuần hoàn cấp và tụt huyết áp nghiêm trọng.
• Suy đa tạng: Trẻ có thể bị suy gan tối cấp, suy thận, suy tim và mất cân bằng nội môi.
• Xuất huyết nghiêm trọng: Rối loạn đông máu gây xuất huyết tiêu hóa, xuất huyết nội tạng hoặc xuất huyết não vô cùng nguy hiểm.
• Tràn dịch màng phổi và phù phổi cấp: Tình trạng thoát dịch hoặc truyền dịch không đúng chỉ định gây tràn dịch màng phổi, phù phổi cấp, khiến trẻ suy hô hấp nặng phải thở máy.
• Hôn mê và phù não: Dịch huyết tương ứ đọng ở màng no do thoát mạch gây phù não và rối loạn thần kinh trung ương dẫn đến hôn mê.
• Biến chứng về mắt: Xuất huyết võng mạc hoặc xuất huyết dịch kính làm suy giảm thị lực nghiêm trọng, thậm chí gây mù lòa.

3. Khi nào nên gặp bác sĩ?

Khi trẻ có các triệu chứng nghi ngờ sốt xuất huyết, phụ huynh nên đưa trẻ đến bệnh viện hoặc cơ sở y tế để kiểm tra và điều trị kịp thời. Đặc biệt, cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay lập tức nếu thấy xuất hiện một trong các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm sau:

• Trẻ vật vã, bứt rứt, lừ đừ, lơ mơ hoặc thay đổi ý thức.
• Đau bụng dữ dội và liên tục.
• Nôn ói đột ngột, liên tục, không uống được nước.
• Tay chân lạnh toát, da ẩm, nổi vết bầm tím.
• Chảy máu bất thường như chảy máu cam, chảy máu chân răng, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc tiểu ra máu.
• Trẻ khó thở, thở nhanh hoặc mệt mỏi bất thường.
• Lượng nước tiểu giảm hẳn hoặc tiểu ít

4. Phòng ngừa sốt xuất huyết ở trẻ em

Để bảo vệ trẻ khỏi bệnh sốt xuất huyết, gia đình cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa triệt để:

• Đậy kín các dụng cụ chứa nước; thả cá ăn lăng quăng/bọ gậy vào bể, lu, chum. 
• Vệ sinh dụng cụ chứa nước hàng tuần, thu gom vứt bỏ phế liệu đọng nước xung quanh nhà. 
• Lật úp các vật dụng khi không dùng đến.
• Thay nước bình hoa và bỏ muối/dầu vào bát kê chân chạn.
• Cho trẻ mặc quần áo dài tay, ngủ màn kể cả ban ngày.
• Sử dụng bình xịt diệt muỗi, nhang chống muỗi, kem xua muỗi hoặc vợt điện.
• Cho trẻ từ 4 tuổi trở lên tiêm vắc xin phòng sốt xuất huyết (như vắc xin Qdenga) để chủ động tạo kháng thể chống lại virus Dengue.

Đậy kín tất cả các dụng cụ chứa nước sinh hoạt để diệt lăng quăng, ngăn muỗi vằn sinh sản và gây bệnh

Sốt xuất huyết ở trẻ cần được theo dõi cẩn thận ngay cả khi thân nhiệt bắt đầu giảm, bởi đây chưa chắc là dấu hiệu bệnh đã qua giai đoạn nguy hiểm. Trẻ cần được đưa đến cơ sở y tế khi có biểu hiện lừ đừ, đau bụng nhiều, nôn ói liên tục, chảy máu bất thường, tay chân lạnh hoặc khó thở. Đăng ký thăm khám tại Bệnh viện STO Phương Đông để trẻ được bác sĩ chuyên khoa đánh giá tình trạng và hướng dẫn theo dõi, chăm sóc phù hợp.

Những câu hỏi thường gặp về sốt xuất huyết ở trẻ em